كونستيتۋتسييانى بىلمەي, ساياسي قاتەلەسكەن شيپوۆسكيح مىرزاعا جاۋاپ!

بولىسۋ:

قازاقستان ۇلتتىق تەلەارناسىندا «مەملەكەتتىك تىلدىڭ مارتەبەسى» تاقىرىبى تالقىلاناتىن «اشىق الاڭ» باعدارلاماسىنا سپيكەرلەردىڭ بىرى رەتىندە قاتىسقان ماجىلىس دەپۋتاتى گەنناديي شيپوۆسكيح, قازاق تىلىنىڭ تاعدىرىنا قارسى  سوز سويلەدى… شىنىمدى ايتسام, مەن بۇل كىسىنى قاتتى قۇرمەتتەيمىن!.. ويتكەنى, مەن گەنناديي مىرزانى, وزى ورىس بولا تۇرىپ, قازاق ۇلتىنىڭ بيلىگىن مويىنداپ, قازاقتىڭ تىلىن سىيلاۋمەن قاتار, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا قاتىستى كوپتەگەن ماسەلەلەردى دە كوتەرىپ جۇرگەن ادال ازامات رەتىندە تانيمىن. سول ۇشىن ايتقان سوزدەرىنە تاڭ قالدىم! اقىن قازىبەك يسا ۇلتتىق كەڭەستەگى سوزىن قايتالاپ,  «اتازاڭنىڭ 7-بابىنىڭ 2-تارماعىن» وزگەرتۋ, ياعني «ورىس تىلى رەسمي تۇردە مەملەكەتتىك تىلمەن تەڭ قولدانىلادى» دەگەن سوزدى الىپ تاستاۋ تۋرالى حالىق تالابىن جەتكىزدى.  وسى ۇسىنىسقا جاۋاپ رەتىندە سويلەگەن سوزىندە  زاڭ شىعارۋشى ورگان – ماجىلىس دەپۋتاتى   شيپوۆسكيح نەگىزگى  زاڭدى بىلمەيتىنىن,  كونستيتۋتسييادان حابارى جوق ەكەنىن  كورسەتتى. «بۇل ۇشىن رەفەرەندۋم وتكىزۋ كەرەكتىگىن, ويتكەنى قازاقستاننىڭ كوپۇلتتى مەملەكەت ەكەنىن» بىرنەشە رەت قايتالاپ ايتتى. قالاساڭىزدار, دەپۋتات مىرزانىڭ باعدارلامادا نە دەپ ايتقانىن بىرگە تىڭداپ كورەيىك:

بىز, بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان كوپ ۇلتتى مەملەكەت.

سوندىقتان دا, مەنىڭشە, جاڭاعى قازىبەك مىرزا دا كوپ نارسەنى ايتتى, اگەنتتىك قۇرۋ تۋرالى, كونستيتۋتسييا تۋرالى, بىزدىڭ كونستيتۋتسيياعا وزگەرىس ەنگىزۋ ۇشىن ۇلكەن بىر حالىقتىق رەفەرەندۋم جاساۋ كەرەك.

ال ەندى, مەن سىزگە ايتايىن, بىز بۇگىنگى تاڭدا مونو-مەملەكەت ەمەسپىز, بىز كوپ ۇلتتى مەملەكەتپىز.

سوندىقتان دا, ول ماسەلەنى جان-جاقتى قاراۋ كەرەك مەنىڭشە.

بۇل تۋرالى ەكىنشى رەت سوزگە شىققاندا «رەفەرەندۋمنىڭ كەرەكتىگىن» تاعى بىر رەت باسىپ ايتىپ ەسكەرتكەن گەنناديي مىرزانىڭ ويىنشا; قازاقستاندا -قازاق ۇلتىنان باسقا- كوپتەگەن ۇلتتار بولعاندىقتان قازاق تىلىنىڭ بولاشاعىن شەشەر الدىندا ولاردىڭ دا پىكىرىن سۇراۋ كەرەك ەكەن جانە بۇل «باسقا ۇلتتاردىڭ قۇقىعىن ەسكەرۋ» دەپ اتالادى ەكەن!

رەفەرەندۋم كەرەك دۇنيە قالاي بولعاندا دا.

بىزدىڭ ەلىمىزدە كوپتەگەن ۇلتتار بار. كوپتەگەن ۇلتتاردىڭ دا قۇقىعى بار. ونى دا ەسكەرە كەتۋىمىز كەرەك.

دەپۋتات مىرزا, بىرىنشىدەن سوزىڭىز عىلىمي جاقتان قاتە. مۇمكىن سىز «كوپ ۇلتتى مەملەكەت» دەگەندە «كوپ ۇلتتارى بار مەملەكەت» دەگەندى مەڭزەگەن شىعارسىز. ال ساياساتتانۋ عىلىمى بويىنشا «كوپ ۇلتتى» دەگەن – بۇل عىلىمي تەرمين بولىپ تابىلادى جانە «كوپ ۇلتتارى بار» دەگەن سوزدىڭ سينونيمى ەمەس!

جەر بەتىندە سىز مەڭزەپ وتىرعانداي كوپ ۇلتتى مەملەكەتتەر جوق پا, ارينە بار…

مىسال ۇشىن; ليۋكسەمبۋرگ. وسى كوپ ۇلتتى ەلدىڭ 3 رەسمي تىلى بار, ولار – ليۋكسەمبۋرگ, نەمىس, فرانتسۋز تىلدەرى. ليۋكسەمبۋرگ — كونستيتۋتسييالى-مونارحييالى مەملەكەت. مەملەكەت باسشىسى – ۇلى ليۋكسەمبۋرگ مونارحى.

ال, قازاقستان بولسا -مەنەن جاقسى بىلۋىڭىز كەرەك – مونارحييا ەمەس, رەسپۋبليكا… جانە اتازاڭدا قازاقستاننىڭ كوپ ۇلتتى ەمەس, «بىرتۇتاس», ياعني ۋنيتارلى مەملەكەت ەكەنى انىق كورسەتىلگەن!

ەكىنشى كوپ ۇلتتى مەملەكەت رەتىندە بەلگييانى مىسال كەلتىرە الامىز. بەلگييانى ەكى ۇلت – ۆاللوندار مەن فلاماندار مەكەندەيدى ەكەن. بەلگييادا ۇش رەسمي تىل بار, ولار – فلامانشا, فرانتسۋزشا, نەمىسشە. بەلگييانىڭ رەسمي اتاۋى – بەلگييا كورولدىگى…

ال, قازاقستان بولسا -مەنەن جاقسى بىلۋىڭىز كەرەك – كورولدىك ەمەس, رەسپۋبليكا… جانە اتازاڭدا قازاقستاننىڭ كوپ ۇلتتى ەمەس, «بىرتۇتاس», ياعني ۋنيتارلى مەملەكەت ەكەنى انىق كورسەتىلگەن!

وسىنداي دامىعان مونارحييالىق ەلدەردەن باسقا, وڭتۇستىستىك امەريكا مەن افريكانىڭ دامىماعان ەلدەرى اراسىنان كوپتەگەن «كوپ ۇلتتى» مەملەكەتتەردى كەزدەستىرە الاسىز. وسى ورايدا, جاقىن تاريحتا بولىنىپ, ىدىراپ كەتكەن كوپ ۇلتتى, كوپ تىلدى يۋگوسلاۆييا سەكىلدى مەملەكەتتەردى دە ەسكە العانىڭىز جون بولار ەدى!..

ەكىنشىدەن, الەمدە قۇراۋشى ۇلتتان باسقا دا ۇلتتار ومىر سۇرمەيتىن مەملەكەت بار ما, ايتىڭىزشى؟! مۇمكىن, مۋحيتتاعى كەيبىر كىشكەنتاي ارالداردا عانا جالعىز ۇلت تۇراتىن شىعار. باسقا ۇلتتار دا بار دەپ, اربىر مەملەكەت, قۇراۋشى ۇلتتىڭ تاعدىرىن شەشۋ ۇشىن رەفەرەندۋم وتكىزە بەرىپ, وزگە ۇلتتاردان رۇقسات سۇرايتىن بولسا, الەمدە قانداي حاوس ورىن الار ەدى, ەلەستەتىپ كوردىڭىز بە؟

سىز سوسىن, ”بىزدىڭ ەلىمىزدە كوپتەگەن ۇلتتار بار. كوپتەگەن ۇلتتاردىڭ دا قۇقىعى بار. ونى دا ەسكەرە كەتۋىمىز كەرەك.“ دەيسىز عوي!.. «باسقا ۇلتتاردىڭ قۇقىعى» دەگەن كەزدە ورىس ۇلتىن مەڭزەپ وتىرعانىڭىز, ايتپاساڭىز دا تۇسىنىكتى عوي. مەن سىزدەن سۇراعىم كەلەدى, وزىڭىز ورىس ۇلتىنىڭ وكىلى بولعان ۇشىن بۇگىنگە دەيىن قاي قازاق, سىزدىڭ قانداي قۇقىعىڭىزدى بۇزدى؟ سىز ورىس بولعاندىقتان قاي قازاق سىزدى كەمسىتتى, وزەككە تەپتى, قاي قازاق سىزدى قورلادى؟ تۇرلى سەبەپتەرمەن وز ەلىنە قونىس اۋدارىپ كەلگەن الۋان تۇرلى ۇلتتاردى باۋىرىنا باسىپ, ولارمەن ىشكەن سۋىن, بىر تىلىم نانىن بولىسكەن وسى مەيىرىمدى قازاق ەمەس پە ەدى؟ ەندى وعان, ەلىڭنىڭ, تىلىڭنىڭ تاعدىرىن شەشۋ ۇشىن وزگە ۇلتتاردان رۇقسات سۇرا دەيمىسىز؟؟؟

قازاق تىلى – قازاقستانداعى بارلىق ۇلتتاردىڭ ۇيىتقىسى ەكەنىن ەستەن شىعارماڭىز, دەپۋتات مىرزا!.. سىز, قازاقستان حالىقتارىنىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعىنىڭ, دوستىعى مەن تاتۋلىعىنىڭ سيمۆولدارىنىڭ بىرىسىز, سوندىقتان دا قۇرمەتكە وتە لايىقتى ادامسىز!.. سىزدەي ۇلگى تۇتارلىق ادامنىڭ قازاقستاننىڭ ناعىز پاتريوتى ەكەنىنە الى دە سەنىمدىمىن! سول ۇشىن تۇسىنەرسىز دەپ ەسكەرتىپ وتكىم كەلەدى:

سىزدىڭ قازاق ۇلتىنىڭ بولاشاعىن شەشۋشى «رەفەرەندۋم» دەگەنىڭىزدى, وتارشىل شوۆينيزمگە قارسى باس كوتەرىپ, ۇلت-ازاتتىق كۇرەسىن باستاعان الاش زييالىلارى وسى ارەكەتتەرىمەن وتكىزىپ ەدى…

وسى رەفەرەندۋم, الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ قۇرىلۋىمەن ناتيجەسىنە جەتتى.

رەفەرەندۋم ناتيجەسىنىڭ ماتىنى, مۇستافانىڭ كوز جاسىمەن, اليحاننىڭ, ماعجاننىڭ, احمەتتىڭ, مىرجاقىپتىڭ, شاكارىمنىڭ تازا قانىمەن جازىلدى.

وسى رەفەرەندۋمعا 1986 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا, الماتىنىڭ ايازىندا قازاق جاستارى تاراپىنان مورتاڭبا باسىلدى!

سىز ايتقان رەفەرەندۋم, 1991 جىلى تاۋەلسىزدىك دەكلاراتسيياسى قابىلدانعان كۇنى, رەسمي تۇردە بەكىتىلىپ, بۇكىل الەمگە جارييا ەتىلدى!

«قازاقستان كوپ ۇلتتى مەملەكەت» دەگەن بىر تۇسىنىكسىز, وتىرىك سوز بار.

قازاقستان كوپ ۇلتتى مەملەكەت ەمەس. قازاقستان قازاق ۇلتىنىڭ جەرى!

جانە ارينە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى وزگە ۇلت وكىلدەرى بار قازاق ۇلتىمەن تەڭ قۇقىقتارعا يە.

بىراق ولار, جاي عانا ەتنوس وكىلدەرى!

وعىز دوعان,

قازاق ۇنى

بولىسۋ:

Facebook ارقىلى جازىلعان پىكىرلەر

سايتتا 2 پىكىر جازىلعان

  1. سابيت 8 قازان, 2019 00:26 جاۋاپ

    بۋل ورىس كازاكتىن تيلين ۋيرەنيپ كازاكتىن ابدەن كونيلين تاۋىپتى ەندي ورىس تيلين كويماكشى ارينە رەفەرەندۋم بولسا ورىس تيلي كوتەرلەتينين باري بيلەدي حيترىي ورىس بۋلارگا سەنبەندەر اليدە كورسەيەدي

پىكىر نەمەسە جاۋاپ جازۋ

ۇش × 5 =