Конституцияны білмей, саяси қателескен Шиповских мырзаға жауап!

Бөлісу:

Қазақстан ұлттық телеарнасында «Мемлекеттік тілдің мәртебесі» тақырыбы талқыланатын «Ашық алаң» бағдарламасына спикерлердің бірі ретінде қатысқан мәжіліс депутаты Геннадий Шиповских, қазақ тілінің тағдырына қарсы  сөз сөйледі… Шынымды айтсам, мен бұл кісіні қатты құрметтеймін!.. Өйткені, мен Геннадий мырзаны, өзі орыс бола тұрып, қазақ ұлтының билігін мойындап, қазақтың тілін сыйлаумен қатар, халықтың әлеуметтік жағдайына қатысты көптеген мәселелерді де көтеріп жүрген адал азамат ретінде танимын. Сол үшін айтқан сөздеріне таң қалдым! Ақын Қазыбек Иса Ұлттық Кеңестегі сөзін қайталап,  «Атазаңның 7-бабының 2-тармағын» өзгерту, яғни «орыс тілі ресми түрде мемлекеттік тілмен тең қолданылады» деген сөзді алып тастау туралы халық талабын жеткізді.  Осы ұсынысқа жауап ретінде сөйлеген сөзінде  заң шығарушы орган – Мәжіліс депутаты   Шиповских Негізгі  заңды білмейтінін,  Конституциядан хабары жоқ екенін  көрсетті. «Бұл үшін референдум өткізу керектігін, өйткені Қазақстанның көпұлтты мемлекет екенін» бірнеше рет қайталап айтты. Қаласаңыздар, депутат мырзаның бағдарламада не деп айтқанын бірге тыңдап көрейік:

Біз, бүгінгі таңда Қазақстан көп ұлтты мемлекет.

Сондықтан да, меніңше, жаңағы Қазыбек мырза да көп нәрсені айтты, агенттік құру туралы, конституция туралы, біздің конституцияға өзгеріс енгізу үшін үлкен бір халықтық референдум жасау керек.

Ал енді, мен сізге айтайын, біз бүгінгі таңда моно-мемлекет емеспіз, біз көп ұлтты мемлекетпіз.

Сондықтан да, ол мәселені жан-жақты қарау керек меніңше.

Бұл туралы екінші рет сөзге шыққанда «референдумның керектігін» тағы бір рет басып айтып ескерткен Геннадий мырзаның ойынша; Қазақстанда -қазақ ұлтынан басқа- көптеген ұлттар болғандықтан қазақ тілінің болашағын шешер алдында олардың да пікірін сұрау керек екен және бұл «басқа ұлттардың құқығын ескеру» деп аталады екен!

Референдум керек дүние қалай болғанда да.

Біздің елімізде көптеген ұлттар бар. Көптеген ұлттардың да құқығы бар. Оны да ескере кетуіміз керек.

Депутат мырза, біріншіден сөзіңіз ғылыми жақтан қате. Мүмкін сіз «көп ұлтты мемлекет» дегенде «көп ұлттары бар мемлекет» дегенді меңзеген шығарсыз. Ал саясаттану ғылымы бойынша «көп ұлтты» деген – бұл ғылыми термин болып табылады және «көп ұлттары бар» деген сөздің синонимі емес!

Жер бетінде сіз меңзеп отырғандай көп ұлтты мемлекеттер жоқ па, әрине бар…

Мысал үшін; Люксембург. Осы көп ұлтты елдің 3 ресми тілі бар, олар – Люксембург, неміс, француз тілдері. Люксембург — конституциялы-монархиялы мемлекет. Мемлекет басшысы – ұлы Люксембург монархы.

Ал, Қазақстан болса -менен жақсы білуіңіз керек – монархия емес, Республика… Және Атазаңда Қазақстанның көп ұлтты емес, «біртұтас», яғни унитарлы мемлекет екені анық көрсетілген!

Екінші көп ұлтты мемлекет ретінде Бельгияны мысал келтіре аламыз. Белгияны екі ұлт – валлондар мен фламандар мекендейді екен. Белгияда үш ресми тіл бар, олар – фламанша, французша, немісше. Белгияның ресми атауы – Белгия Корольдігі…

Ал, Қазақстан болса -менен жақсы білуіңіз керек – корольдік емес, Республика… Және Атазаңда Қазақстанның көп ұлтты емес, «біртұтас», яғни унитарлы мемлекет екені анық көрсетілген!

Осындай дамыған монархиялық елдерден басқа, Оңтүстістік Америка мен Африканың дамымаған елдері арасынан көптеген «көп ұлтты» мемлекеттерді кездестіре аласыз. Осы орайда, жақын тарихта бөлініп, ыдырап кеткен көп ұлтты, көп тілді Югославия секілді мемлекеттерді де еске алғаныңыз жөн болар еді!..

Екіншіден, әлемде құраушы ұлттан басқа да ұлттар өмір сүрмейтін мемлекет бар ма, айтыңызшы?! Мүмкін, мухиттағы кейбір кішкентай аралдарда ғана жалғыз ұлт тұратын шығар. Басқа ұлттар да бар деп, әрбір мемлекет, құраушы ұлттың тағдырын шешу үшін референдум өткізе беріп, өзге ұлттардан рұқсат сұрайтын болса, әлемде қандай хаос орын алар еді, елестетіп көрдіңіз бе?

Сіз сосын, “Біздің елімізде көптеген ұлттар бар. Көптеген ұлттардың да құқығы бар. Оны да ескере кетуіміз керек.” дейсіз ғой!.. «Басқа ұлттардың құқығы» деген кезде орыс ұлтын меңзеп отырғаныңыз, айтпасаңыз да түсінікті ғой. Мен сізден сұрағым келеді, өзіңіз орыс ұлтының өкілі болған үшін бүгінге дейін қай қазақ, сіздің қандай құқығыңызды бұзды? Сіз орыс болғандықтан қай қазақ сізді кемсітті, өзекке тепті, қай қазақ сізді қорлады? Түрлі себептермен өз еліне қоныс аударып келген алуан түрлі ұлттарды бауырына басып, олармен ішкен суын, бір тілім нанын бөліскен осы мейірімді қазақ емес пе еді? Енді оған, еліңнің, тіліңнің тағдырын шешу үшін өзге ұлттардан рұқсат сұра деймісіз???

Қазақ тілі – Қазақстандағы барлық ұлттардың ұйытқысы екенін естен шығармаңыз, депутат мырза!.. Сіз, Қазақстан халықтарының бірлігі мен ынтымағының, достығы мен татулығының символдарының бірісіз, сондықтан да құрметке өте лайықты адамсыз!.. Сіздей үлгі тұтарлық адамның Қазақстанның нағыз патриоты екеніне әлі де сенімдімін! Сол үшін түсінерсіз деп ескертіп өткім келеді:

Сіздің қазақ ұлтының болашағын шешуші «референдум» дегеніңізді, отаршыл шовинизмге қарсы бас көтеріп, ұлт-азаттық күресін бастаған Алаш зиялылары осы әрекеттерімен өткізіп еді…

Осы референдум, Алашорда үкіметінің құрылуымен нәтижесіне жетті.

Референдум нәтижесінің мәтіні, Мұстафаның көз жасымен, Әлиханның, Мағжанның, Ахметтің, Міржақыптың, Шәкәрімнің таза қанымен жазылды.

Осы референдумға 1986 жылдың Желтоқсанында, Алматының аязында қазақ жастары тарапынан мөртаңба басылды!

Сіз айтқан референдум, 1991 жылы тәуелсіздік декларациясы қабылданған күні, ресми түрде бекітіліп, бүкіл әлемге жария етілді!

«Қазақстан көп ұлтты мемлекет» деген бір түсініксіз, өтірік сөз бар.

Қазақстан көп ұлтты мемлекет емес. Қазақстан қазақ ұлтының жері!

Және әрине Қазақстан Республикасының азаматы өзге ұлт өкілдері бар қазақ ұлтымен тең құқықтарға ие.

Бірақ олар, жай ғана этнос өкілдері!

Оғыз Доған,

Қазақ үні

Бөлісу:

Facebook арқылы жазылған пікірлер

Сайтта 3 пікір жазылған

  1. Сабит 8 Қазан, 2019 00:26 Жауап

    Бул орыс казактын тилин уйренип казактын абден конилин тауыпты енди орыс тилин коймакшы Арине референдум болса орыс тили котерлетинин бари биледи хитрый орыс буларга сенбендер алиде корсеиеди

  2. Әдет Мұратбек 7 Қараша, 2019 00:54 Жауап

    Бұл депутат бұрын бұлай айтпаушы еді, Астана мен мәжілістегі әріптестерінің тек орыс тілінде сөйлеуі мен ойлауы, оны да бұза бастапты. Ұлттық кеңестегі Қ.Исаның мемлекеттік тіл – қазақ тілі, оған жармасқан орыс тілін Ата заңнан алып тастау жайлы ұсынысын бүкіл қазақ болып көтеретін кез келіп тұр, оған қарсы тұратындар алдымен өзіміздің тіл білмес, оған ұмтылмас қазағымыз. Ендеше мынадай пікірлі депутаттарды тоқтату біздің өз қолымызда. Бүкіл қаны қазақ жаппай Қазыбек бауырымызды қолдап, үн қатуымыз керек.

Пікір немесе жауап жазу

он бір − екі =