Қазақтың белгілі ақыны Қазыбек Иса «Золотая осень» имени Сергея Есенина» Орденімен марапатталды

28
2942

Қазақтың белгілі ақыны, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегері, Қазақстанның мәдениет қайраткері, ақын Қазыбек Иса Мәскеудегі Халықаралық Жазушылар одақтары қауымдастығының (бұрынғы КСРО жазушылар одағының мұрагері) «Золотая осень» имени Сергея Есенина» Орденімен марапатталды.

Орденді Халықаралық Жазушылар одақтары қауымдастығы төрағасының орынбасары, жазушы Владимир Григорьевич Середин табыс етті.
Алматыдағы Ұлттық кітапханада өткен салтанатты жиынға Дулат Исабеков, Мұхтар Шаханов, Темірхан Медетбек, Исраил Сапарбай, Ибрагим Исаев, Ұлықбек Есдәулет, Азат Перуашев секілді еліміздің белгілі қаламгерлері мен қоғам қайраткерлері, саясаткерлер, зиялы қауым мен өнер өкілдері қатысты.
Осы орайда үлкен марапатқа ие болған ардақты ақынның бір топ өлеңін назарларыңызға ұсынуды жөн санадық:

ҚАРША ҚЫЗ

Жапалақтап жауған қар есіңде ме?..
Ұмытасың сол бір қыс кешін неге?..
Қарға омбылап қалған жоқ едік қой біз…
Кеттік неге келмей бір шешімге де…

Ажары мен арайы айдан өткен,
Ақша қардай жүзіңді аймалап мен,
Жанып кеткен едім-ау, жаным, сонда,
Ақкөз ақпан аязы қайда кеткен?…

Қайта-қайта соңыма қарайладым,
Қарақат көз жинаған қалай бәрін ?…
Жанарыңда жанғанда жақұт тамшы,
Қардың әсем ұщқыны деп ойладым…

Жаз бен көктем жарқ етсе, әлі ұқпаған,
Күйге түстім шала мас шалықтаған…
Күз де келді…
Құстарсыз ғаріп ғалам.
Жапырақты төгілген жарып барам…
Баяғыдай көңіл жоқ шарықтаған.
Аппағымды жоғалтып алдым неге
Аппақ қардың үстінде қалықтаған?

Көшелерден көп сұлу өтті бөтен ,
Ақ періштем етті ме екен көкті мекен…
Аппақ сезім қайда енді аялаған,
Аппақ қармен әлде еріп кетті ме екен?..

Қар ішінде сыңсыған қыздың әні
Із қалдырса жүрекке, ізгі бәрі…
Қарша қызды қалайша ұмытамын,
Қарға жазған хаттарым… қыздырады…

Бұрын сендей бұрымды таппағамын,
Енді қалай алдында ақталамын?..
Хат жазғанда кетпей ме қанат қағып,
Ақ шағала секілді ақ парағым…

Алдымнан бір ғажайып аштың да әлем,
Селдей ағып сезімім, тасқындап ем…
Жалғыз жүрмін жабығып енді, міне,
Жауып жатқан жапырақ астында мен…

Көбелектей ұмтылған отқа қалың,
Қанатымды күйдірмей тоқтамадым…
Көп қатпарлы екен ғой өмір деген
Көп қабатты үйіңе көп қарадым…

Қансоғарға қан тамбас сайыпты кім?
Ақ шымылдық болған соң ғайып гүлім,
Ақ қағазға сырымды жайып бүгін
Жатырмын ғой, жат ойдан айық, күнім…
Терезеңнің түбінде телміремін,
Кешіккенім үшін мен айыптымын…

Жете алмаған ғашықтар тілегіне,
Қандай ыстық сол бір қыс… біледі ме?..
Ессіз сезім, еркем-ау, еріткен қар,
Енді бүгін тамады жүрегіме…

Шат күндерден жүруші ек шапағатты ап,
Қалай ғана ұмыттың махаббатты ақ…
Қайран менің хаттарым…
өзің жыртқан…
Терезеңнен жауып тұр… жапалақтап…

 

АНАҒА СЫР

Шексіз қуат бойында бар сақталған,

Шау тартқанмен шағың жоқ шаршап қалған.
Хат жазасың қос ұлға әскердегі,
Мейір төгіп икемсіз саусақтардан.

Жырдың сиқыр сазына құрсаулы есі,
Тұңғыш ұлдың тыншымай жүрсе әуресі,
Дертің меңдеп кетсе де, демеусің сен,
Көкірегіңде сөнбейді күн сәулесі.

Тауқыметін тірліктің үйіп-төккен,
Көтересің көңілден құйып көктем.
Аспан-жердің арасы аядай боп,
Аялы жанарыңа сиып кеткен.

Болмайды бір жаныңда маза деген,
Тәтті тартар тәрбие азабы ерен,
Қара жердің қайғысын көтеретін,
Қайран ана жүрегі – ғажап әлем.

Келер күннің кез қылар қандайына,
Тірлік енді татып жүр таңдайыма.
Жолым болмай, жол соғып жүрген кезім,
Жолдар салып кетеді маңдайыңа…

Ізгі бейнең көрінер көркем, әсем,
Бүгін бақуат бол, апа, ертең есен,
Өмірге айтар өкпем де азаяды,
Өзіңе кеп бір мезет еркелесем…

Бала көңіл анашым, дана көңіл,
Ұлыңды ойлап жүрмісің дала көңіл.
Әжіміңді көбейткен сайын сенің,
Парызымды молайтып барады өмір…

 

ДЕРТТІЗАР

Егіліп көптен жүрегім, өзіңді аңсадым,

Төгіліп кеткен білемін, сезім моншағын…

Боздайды желді үн бір тынбай
Бозінген сарын…
Жаздайғы елдің жұртындай езілген шағым…

Айтатын күнде ғашықтың зарын білсе еді…
Қайтатын күнге асықпын,
Сағындым сені…

Сапарым бітпей алдымда жатқан сан мекен,
Атарын күтпей таңның да, аттансам ба екен…

Егіздер үшін ең ыстық неге сыңары?..
Мені ізде, құсым…
Кеңістік көресің әлі…

Бағыма біткен тұр гүлім
Уақытқа шыдар…
Сағына күткен бір-бірін
Бақыт та шығар…

 

28 ПІКІРЛЕР

  1. Дәуір мырза сәлем бердік! Абайдан басқа қазақ даласынан ұлы ақын шықпайды дегенді қайдан есіткенсіз! Киелі қазақ халқынан әлі талай ұлы ақындар шығады. Себебі біз ұлы халықпыз! Шахановтан да ұлы ақындар пайда болуы мүмкін.Бәрі Алланың еркінде ақсақал! Ұлы жаратушымызды ұлықтаған елден талай ұлылар өмірге келеді. Сіз айтты екен деп Алла тағала өз еркінен бас тартпаса керек. Маған сын айту үшін менің жазғанымды жақсылап оқуыңыз керек еді! Мен бүгінге біреу деп осы шақты айтып отырмын. Абай 19 ғасырда өмір сүрген сияқты еді. Бүкіл қазақ халқын ұлтшыл деген жаладан арашалап қалған кім! Ол Шаханов. Шахановтың ұлылығы сонда! Оны бүкіл әлем біледі. Сол үшін оған әлем ақыны атағы берілді! Мен не деймін, қобызым не дейдінің кері болды Сіздің уәжіңіз!

  2. Ағасы кешіріңіз, сіздің маған қарындас деп жазған ешнәрсеңіз есімде жоқ. Жасы үлкендерді не аға, не Есенеке деп айтамынғой, жас айырмашылығына орай. Өзім де жасым аз болмағаннан кейін, интернетте отыратындардың көбі жас болғаннан кейін атын қалай жазады, солай жазамын. Білгенімде аға дегенді қосушы едім. Ал Қазыбекке, шындығында көптің көкейінде отырған деп ойлаймын, бірақ айта алмайтын сұрақты жеткіздім. Сөйтіп қоғам жетіледі. Егер білмесем, силамасам, тағы бір сатқын пайда болды деп жүре беруші едім. Бірақ мен тұрғой, бірінші өзі біледі, олай бола алмайтынын. Ал көсеуовичті шауып ал дегеніңіз: көктемде тағы 2 ашық хат жаздым, оқыған да шығарсыз, көп сайттарды тұрды. Онда өзіңіз айтқандай, шауып алуға негіз болатын нәрселерді тізіп, кінәләдім. Жаңаөзен қырғыны болғанда, әдейі Стан тв іздеп барып интервью бердім, нәннің білуінсіз – бұйрығынсыз билік сонша адамдарды қырып салмайды деп. Енді айтыңызшы ағай, мен қарапайым инженер, ретінде осыдан артық не істей аламын? Қалай шауып аламын? Қазекем мені түсінді 100 пайыз. Оған күмәндәнбаймын. Екеуіміздің әңгімеміз: «Платон досым, бірақ қымбаты ақиқат» деңгейінде өтті. Себебін айтты, өзі тұрған биіктіктен сүрінген жоқ. Ал аға, айтар сөзім осы.. қазақ қызы баяғы заманнан өз ойын ашық айта білген, айыпқа бұйырмаңыз.

  3. Руза қарындасым,әуәләмки өзіңнен үлкенді сыйлауды үйреніп ал.Мен саған барлық сайтта «қарындасым» деймін.
    Екінші-шауып алғыш болсаң,биліктегі мәңгүт-көзқамандар мен олардың көсеуші күн көсемі «Мәңгілік» Көсеуовичті шауып ал,солар емес пе қазақ тілін үшінші сұрыптағы тілге айналдырған.Бұл жерде Қазыбектің қандай кінәсі бар ? Оған сыйлықты Путлер мен оның шөпкетышарлары берген жоқ,орыс халқы ініміздің талантын сыйлап беріп отыр.Орыстың арасында екі ауыз орысша сөйледің деп,оған кінә тағу артық кеткендік болады,қарындасым.
    Қазақ тілі жалғыз саған керек деп ойласаң,қатты қателесесің.

  4. Қазеке бауырымның мені түсініп жатқаны – өр асқақ рухтығы! Басқасын одан күткен де жоқ едім! Халықтан рұқсат сұрап сөйлесеңіз бопты, ардақты бауырым! Кереметтей силаймын!

  5. Есенғали, мен жәй ғана, орыс өз елінде өзін қалай сезінеді, қай тілді басқалардан талап етеді, өзбек, франсуз да солай, осылар сияқты өмір сүруге тырысамын. Әрине ешкім маған осы жағдайды жасап отырған жоқ. Керісінше билік, орыс-шовинистері, қазақ мәңгүрттері, тіпті қазақша жақсы сөйлейтін жалтақтардан күнде дерлік аяқ шалыс (ақырғылары менің кез келген ұлт өкілімен қазақша сөйлей жөнелетін,азат рухымды көре алмайды, байғұстар. Олардың ой-өрістері аздап кеңдеу болса, керісінше рахмет айтпайма, қазақ тілінің пайдалануына жол жасап (қанша жүйкем құрып, денсаулығым сарқылды) соныммен қызмет орындарында тілімізге қажеттілік тудырып жатқаныма. Олардың да тіліғой, жалғыз менікі емес. Еш унитарлық, ұлттық деген сөзғой, мемлекетте сол мемлкекетті құрып отырған ұлт ешуақытта өзінің екінші сорттылығына төзбеуші еді. Мен солардан кем емеспін, артықтығым да жоқ. Ал президентті, билікті сынайтынымның да асыра сілтеушілігін айтыңыз, әр сөзіме жауап беремін. Егер сіз «ауызды қу шөппен сүртуге болмас, барлығы жақсы» деген қатардан болсаңыз… Онда кешіріңіз, сізге ылғи да «асыра сілтеуші» болып қала беремін. Бірақ сол өзім жақтыртпайтын орыстар, өзбектер, тағы басқалар мені жақсы түсінеді, өйткені олар да ұлтшылдар… Рухты, мықты халықтар. Өз ұлтым, тілім үшін өлтіруге де бармын, өлуге де бармын. Сондықтан, Есенғали, сіз мені ешқашан ұқпайсыз…

  6. Руза апайыма айтарым, мен алдымен қазақша сөйледім, содан соң елден рұқсат сұрап, ел келіскен соң ғана орыс тілінде Мәскеулік қонаққа жауп сөз сөйлеп, рахмет айттым. Мен бір нәрсеге қуаныштымын, Руза апай, біздің қоғамда орысша сөйлегенің үшін айыптау басталыпты. Осы үрдісті қатты дамыту керек деп ойлаймын!

  7. «Ұлы» деген теңеуді АБАЙДАН басқаға телу – күпірлік. Ол «кәпірлік» болып қате кетіпті, Руза ханым. Ал Мұхтар Шақановтың ақындығында шаруам жоқ. Одан кейін, Есенғали мырза,мені басқамен шатыстырмаңыз, маған ешбіреудің аты-жөні, атағы керек емес.

  8. Дәуір деген кісінің жасын білмедім, аға деп сөйлеуші едім. Бірақ айтарым бәрібір осы..

    Екінші, Қазеке, мен ұлтшыл ақын болсам, бірінші қазақша айтар едім.. Не, тек өз тілімде білдіруші едім. Ризашылық қай тілде де сол мағнаны білдіредіғой, және айтып тұрған адамның ұрсып тұрмағаны белгілі)))

  9. Мәскеулік қонақ түгілі өзіміздің сыртқы істер министріміздің, Ерлан ыдырысовтың, саясаткерлеріміз Ғани қасымовтардың миы жетпейді ғой қазақша сөйлеуге…

  10. Махамбет, ана мәскеулік қонағымызға жауап ретінде орысша айтқаным ғой, Ол қазақша білмейді ғой, әйтпесе, мен де кеше қытайда қазақша сөйледім Азат Перуашев сияқты. тіпті қазақша жыр оқыдым Бейжіңнің төрінде. Мен саған қазақша жіберемін, қытайдағы жырымды да саламын.

  11. Мен Руза апайымның сөқзіне қосыламын, осы орыстар біздің Қазыбегімізді сыйлық, марапатпен өздеріне тартып отырған жоқ па? Қазекеңнің орысша сөйлегеніне қарап, Руза апайымның сөзін естігесін осылай ойлауға тупа келліп тұр

  12. Алла Жар болсын!Ең қызығы – жиында Азат Перуашев қазақша сөйлеп, Қазыбек Иса орысша сөйледі. Азекеңе рахмет, естуімізше , Қытайда да вице-спикермен кездескенде қазақша сөйлеп, састырыпты бәрін. Ал қазақ тілінің қайсар қорғаушысы ретінде белгілі Қазыбек Исаның орысша жақсы сөйлейтінін білдік, бірақ қазақша сөйлеуі керек еді. Ол жерде жиында барлыгы Дулат исабек,, Темірхан медетбек,, түгел Аманханнан басқасының бәрі қазақша сөйледі ғой. Мысалы, мен Қазыбек Иса орысша сөйлегесін, орысша білмейтіндігімнен, түсінбедім. Сонда Қазекең менің құқымды ойламады деп білемін. Қазеке, маған қазақ тілінде жіберіңіз сөзіңізді.

  13. Талантты ақын Қазыбек Иса мырзаны марапатымен құттықтаймыз! Ал Мұхтар Шахановты аяқтан шалуды қою керек. Үркер шоқ жұлдызындай таңдаулы ақындарымыздың ішіндегі қуаттырағы осы кісі.Ақынның шығармашылдығы – Абайдың философиясы, Махамбеттің жаужүректігі, Мұқағали Мақатаевтың лирикалығы тоғысып жатқан тылсым ғажайып дүние.Екі мыңжылдықтың тоғысындағы қазақ тарихындағы тәуелсіздіктік жолындағы күрестің өшпес Шырағы (Данко,Иван Сусанин).

  14. Руза,Ыза боп жүрген қазақ !
    Дәуір ақсақалға тіл тигізгендеріңіз ұят болады.Өздеріңіздің жасыңыз сексенге келгенде түсінетін боласыңыз.Адам қартайған сайын,мінезі баланың мінезіндей болып,сәл нәрсеге өкпелегіш,сәл нәрсеге алданғыш болады.Бір мезгіл ойланып пікір жазғаныңызда,ДӘУІР ақсақалдың кім екенін білген болар едіңіздер.

  15. Дәуір бауырым,сөздеріңе 100% қосыламын.Осы қасиетті «Ұлы» сөзін соңғы кездері келсін келмесін ,әйтеуір мақтау ,марапаттау сөздеріне қоса беретінді шығарыпты!Иә,дауым жоқ- Иса қазіргі қазақ ақындарының ішіндегі шоқтығы биік ақындарымыздың бірі,Оның өзгелердің ерекшелігі азаматтық позициясын жасырмай,бұқпанталамай ашық айтады,сол үшін халық Исаны жанына жақын тартады,Бұл -ақиқат!Ал Мұқтарды ,Исаны данышпан,хакім Абаймен теңеу -күпірлік.Тек сен айтқандай «кәпірлік» емес.Алла Иса бауырыма зор денсаулық берсін,халқына адал қызмет істесін,содан өзіне рухани байлық алсын,шығармашылық шабыт алсын деп тілеймін.

  16. Ұлтшыл ақындар санаулы, Дәуір. Солардың көшбасшысы Мұхтар аға, сондықтан тіл тигізбеңіз ардақты ағамызға! Дарақылық па жоқ па, халықтың өзі береді бағасын…

  17. Сенбек мырза, қазақта бір ғана Ұлы Ақын бар, егер Ахмет Байтұрсынов пен Әлихан Бөкейхановтың жазғандарын оқыған болсаң, ол -АБАЙ! Сеніңше, сонда Мұхтар Шаханов АБАЙМЕН тең бе? Айылыңды жиып жүргейсің! Біздегі соңғы жылдардағы бір ұят нәрсе: тірі ақын-жазушының мерейтойында, немесе марқұм болғанның асында оларды «ұлы ақын», «ұлы жазушы» деп сайрау етек алып кетті, бұл қасиетті, киелі сөзді көкбазардан керегінше ала салатын картопқа айналдырды. Масқара дарақылық! ҚҰДАЙДАН, АБАЙДЫҢ аруағынан қорқу жоқ кәпірлік!

  18. Қадірлі Иса, шығармашылық өрісің құнарлана кеңи берсін! Алар Марапатың көп болсын! Ол үшін денсаулығың мықты, отбасың аман-есен болуын тілеймін!

  19. Құтты болсын Қазеке! Орыстар. сіздің ұлтшылдығыңызды біліп. өз жағымызға қаратайық деген пиғылмен емес. шынымен де талантыңызды бағалады деген сенім-үмітім де бар екенін жасырмайын. Франсуздар. араб-түркілер болса. еш күдіксіз бөркімізді аспанға атамызғой! Жәй ғана ақын емессіз. аспан көгілдір. жапырақ жасыл дейтін))). Мықты. рухты. батыр да батыл ақынсыз, Қазеке! Ұлтшылдығыңыз үшін кереметтей көремін сізді!

  20. Қазыбек батыр!

    Марапат құтты болсын! Шын жүректен құттықтаймын!
    Алла Жар болсын! Әруақтар қолдасын!
    Қазақ Елі шын Тәуелсіздігін алсын! Халқымыздың рухы азат болсын! Тіліміз бен діліміз, ата – бабаларымыз қателеспей ұстаған дініміз, Алланың заңына негізделген салт – дәстүріміз бен бұлжытпай орындалуға тиісті рәсімдеріміз, шындық пен имандылық, мейірім мен шапағат Ұлы Далада салтанат құрсын! Халқымызды отарсыздандыру жолында атқарып жатқан істеріңе шығармашылық табыстар тілеймін!

  21. Ассалаумағалайкум Қазеке! Ұлы Ресейдің ұлы ақыны С.Есениннің атындагы Орденімен марапатталганын құтты болсын. Отбасыңа амандық-бақыт, Өзіңе мықты денсаулық, творчестваңа табыс-шабыт тілеймін. Інің Есен, Ақтау қаласы

  22. «Жолым болмай, жол соғып жүрген кезім,
    Жолдар салып кетеді маңдайыңа…» керемет аға…Құтты болсын марапат!

  23. Құрметті Қазыбек бауырым!

    Сені Мәскеудегі Халықаралық Жазушылар одақтары қауымдастығының (бұрынғы КСРО жазушылар одағының мұрагері) “Золотая осень” имени Сергея Есенина” Орденімен марапатталуыңмен шын жүректен құттықтаймын!

    Бұл өзіңнің халықаралық деңгейде үлкен ақын ретінде мойындалуың.

    Тағы бір ескеретін жайт, бұл, бүгінде Украин халқына озбырлық істеп отырған Ресей билігінің емес, Ресей зиялы қауымының, қоғамдық ұйымның марапаты.

    Ақын, қоғам қайраткері ретінде табыстан табысқа, жеңістен жеңіске жете бер, Қазыбек бауырым!

    Өзіңнің Ұлт үшін, Ел үшін әлі де көптеген маңызды істер атқаратыныңа сенімдімін!

    Серік Сапарғали

    PS. Кеше құттықтауға сырқаттанып келе алмадым, кешірім сұраймын.

  24. Ұлы ақындар жақсы шумақ жазғанымен Ұлы ақын болмайды. Ұлы ақындар деп қашанда халқының қайғы-қасіретімен, қуанышымен өліп, тірілетін ақындарды айтар едім! Қазақта ондай ақын бүгінге біреу. Ол екінші және үшінші мыңжылдықтар тоғысындағы бір ғажайып – Мұхтар Шаханов. Ол кісіге Әлем ақыны деген атақ берілді. Неге? Себебі ол өз халқын ақын ұлы қалай сүюі керек екендігін ақындығымен де, азаматтығымен де бүкіл әлемге дәлелдеген және өзін бүкіл әлемге мойындатқан жан! Ол кісінің қазақ халқының баласы екендігін біз мақтан етеміз, ал басқа халықтар бізге қызғанышпен қарайды!
    Қазыбек інім қазақтың сондай қасиетке ие екінші ақыны боларына сенемін! «Сергей Есенин атындағы Алтын күз» Орденімен марапатталуы менің сенімімнің алғашқы дәлелі.
    Ақынының әр қадамы назарында қырағы ел,
    Ұлыларын шығармаған өз жадынан, сірә ел.
    Қос ғасырдың Ұлы ақыны Шахановтың шәкірті,
    Деген атақ берді халқың, аман-есен жүре бер!

Пікір жазу

Пікіріңізді енгізіңіз!
мұнда сіздің атыңызды енгізіңіз