Қозы Көрпеш – Баян сұлудан бас тартуға шақырған сазгердікі сандырақ па?

12
2695

Қазақтың ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан рухани мұраларының бірі «Қозы Көрпеш пен Баян сұлу» жырын насихаттауға тыйым салу керек дейді танымал сазгер Жарылқасын Дәулет.

Танымал сазгер халықты Қозы Көрпеш пен Баян сұлудан бас тартуға шақырды

Өнер иесі мұндай ойын «Асыл арна» телеарнасына берген сұхбатында айтқан.

«Қозы Көрпеш, Баян сұлу деген кімдер? Қозыны Қодар өлтіріп тастаған соң, Баян да өзіне қол жұмсап өлді де, бір молаға кірді. Өзін-өзі өлтіріп, жаназасы шықпай, бір молаға жатқан адамды кімге үлгі қылып отырмыз?», – деген сазгер Жарылқасын Дәулет мұндай эпостық кейіпкерлерді махаббат символы ретінде қарастыруға болмайды деп санайды.

Сазгердің ойынша, бұл кейіпкерлер жастарға кері тәрбие береді.

«Біз өскелең ұрпақты суицидке өз қолымызбен итермелеп жатқан жоқпыз ба? Біреу өліп, соның артынан екіншісі өзін өлтірсе, ерлік пе?», – дейді ол.

Сазгер өзінің сұхбатын «махаббатты Валентинге бір, Қозы Көрпешке бір тықпалап қадірін кетірмей, екеудің арасында жасырын ұстап, аялап, бағалы еткеніміз дұрыс», – деп аяқтаған.

Источник: BAQ.KZ

12 ПІКІРЛЕР

  1. Мына мақала осы дау-дамайға берілген ең үздік сараптама дер едім:
    Баяндай бақытсыз бол, сүйіктім!
    13.02.2015 112 1
    Кешелі бері ақын, композитор Жарылқасын Дәулеттің бір сөзі үлкен дау тудырып жатыр. Шынын айтқанда, ешбір шу шықпайтын еді, егер ол намаз оқымаса және сақалы болмаса. Ол айтқан сөз кейбір керауыздар жамырай кететіндей жаман сөз емес, жаңалық та емес. Ол сөзді Жарылқасынға дейін де талайлар айтқан. Мәселен, Айгүл Болатханқызы былтыр былай деп жазды (massaget.kz/blogs/11102):
    «…Бүгін ФБ лентасынан көрген тағы бір жазба 15 сәуір – Ғашықтар күні, яғни Қозы-Көрпеш Баян сұлу күні екенін «еске» салыпты… Бірінің екіншісіне қатысы жоқ, әрине… Бірақ… Қазақтың ырымшыл халық екенімен барлығыңыз келісесіздер ғой. Сонда… Ғашықтар күнінде нені насихаттап, нені ырымдамақпыз? Астарына үңіліп көрдік пе? Жарайды, бұл анау Әулие Валентин күніне тосқауыл болсын делік… Бірақ ғашықтық сезімі адамнан уақыт пен күн сұраушы ма еді??? Біріншіден, қос мұңлық армандарына жете алмай кетті. Екіншіден, Қозы кісі қолынан өліп, Баянымыз өзіне қол жұмсаған жоқ па? Сонда «Ғашықтар күнінде» өрімдей қыз-жігіттеріміз бұл күні сүйіктілеріне не тілемек? Баянсыз махаббатты? Келте ғұмырды? Қазақтың ырым-тыйымы өзіне ғана жұғысты болмақ. Өзге ұлттың дүниесі қазаққа жұқпайды. Қанша жерден бақаның аузына тиын қыстырып, анабір қарны дәу «кісінің» сувенирін жұмыс үстеліңіздің үстіне қойып қойғаныңызбен, байып кетпейтініңіз белгілі… Осыны ойланайықшы…
    Айтпақшы, Валентин күнінде қаншама жап-жас қыздар өздерінің абыройынан айырылады дегенді де оқыған едік… Ендеше, өрімдей қыздарыңыз «Ғашықтар күні» деп барын жоғалтып алмағай…»
    Жарылқасын да осыны айтты. Ал, Айгүл Болатханқызының жазбасы еш дау тудырмады. Себебі, ол қазақтың жаулары шүйлігетін тұлға емес. Билікті сынайды, дінді шариғатқа сай ұстанбайды, яғни, қазақтың жауларына одан еш қорқыныш жоқ. Ал, Жарылқасын одан гөрі қауіпті. Себебі, ол намаз оқиды, мұсылманшылық жолды ұстанады, жастарды имандылыққа шақырады. Сондықтан оған керауыз БАҚ-тар жабыла азу салды.
    Айгүлге «әй» демеген серіктер-айдостар Жарылқасынды айызы қана жазғырып, «былшылдапты», «оттапты», «ауыз әдебиетін қорлапты» деп біраз жерге барысты.
    Шынын айтқанда, қазақтың рухын жанып, жігерін қайрайтын батырлық дастандар емес, ақыры қайғылы аяқталатын трагедиялық жырлар жұртқа неге жақсы таныс деген сұрақ көпшілікті ойландырмайды. Себебі, Кешегі кеңес үкіметін де «Қозы Көрпеш- Баян сұлу» туралы жыр қанағаттандыратын. Жырдың мазмұны олардың ойынан шығатын. Жыр арқылы жастардың санасына ата-анаға бағынбай өз сүйгеніне қалай да қосылуы керек деген ой сіңірілетін. Ол коммунистердің басты идеологиясы еді. Сондықтан қазақтың хан-батырлары, би-шешендері мен Алаш ардақтылары туралы жазбалар, деректер өртеліп, жойылып, көзі құртылып жатқанда Қозы мен Баян, Ләйлі мен Мәжнүн, Төлеген мен Жібек жаппай насихатталды, кітап жазылды, мола тұрғызылды, кино түсірілді.
    Халықтың мұрасын, ауыз әдебиетін жоққа шығарған Жарылқасын болмады. Өзі де дінде харам етілген музыканың мұңымен жүрген кісі ондайға бармайтынын білеміз. Қазақ әдебиетінің алтын қорынан орын алған «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» жырының мектепте оқытылуы, жырды әдебиетшілердің білуі, зерттеуі шарт. Бірақ жырдағы екі бақытсыз бейбақты жастарға үлгі ету шарт емес!
    Қоғамдық пікірді екіге жарған осы «махабатқа мас болған албырт жастарды ақымақ өлімге шақыратын идеяның» иесі кім десеңіз – ол Серік Абасов (өзі Абас-Шах дегенді ұнатады) деген «данышпан»! 2007 жылы осы күнді сол кісі ойлап тауып, жұртқа ұсынған.
    Өзі секілді жалаң патриоттардың тарапынан бірден қолдау таба кетті. Олар қазақтың өзгеден ерекше болуының ең оңай жолы осы деп біледі. Яғни, орыста Валентин бар ма, онда бізде Баян бар, орыста Аяз ата бар ма, онда бізде Қыдыр ата бар, орыс аю ма, біз қасқырмыз, т.б. дегендей ойдан жасалған тұлға, жалған түсініктер арқылы өзгешелену. Өзге жұрттан білім, ғылым, әдеп пен имандылық арқылы озып, солайша даралану, өзгешелену керек дейтін ойлар олардың «ақылды» бастарына кірмеді. Сосын өрелері жеткен әлгі идеяларын кереметтей көріп жұртқа насихаттай бастады.
    Фейсбукта Жарылқасынның жағасынан алып жақсылап сілкілеген Серік Абас-Шах «соғыста жау танкіне ұшағымен соғылып қаза болған Нүркен Әбдіров сонда күнәһар ма?» деп көсіліпті. Нүркен кім, Баян кім? Оған Секең бас қатырмайды. Бірақ, ол мынау бір хадисті білмейтіні анық: Бір соғыста қаза болған сахаба туралы басқалар «ол шахид болды» деп айтып жатады. Сол кезде Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с): маған Жебірейіл періште айтты: ол шахид емес, тозақтық болды. Себебі, дұшпан салған ауыр жарақатқа шыдамай өлімін тездетіп, өзіне қару жұмсаған» деді. Әрине, Құдайға сенбейтіндер, хадисіңді қайтсін…
    Жасыратын не бар, Қазақстан суицид ең көп жасалатын елдердің бірі. Бірақ, намаз оқитын жастар ондайға бармайды, себебі өзін өзі өлтіру үлкен күнәға жататынын біледі. Ертең Баянға еліктеу кең өріс алса серіктердің көпірінен секіріп, айдостардың арқанына асылатындар өзіндейлердің балалары болмақ. Онан аман қалғандары «қос ғашықтың» аруағына табынып кетуі мүмкін екенін төмендегі видеодан көруіңізге болады.

  2. Еркек болуды қораздан үйренейік!

    Валентин күні – жәй кезде рұқсат етіле бермейтін қылықтарды адалдаудың тиімді жолы.
    Мәселен «көгілдірлері жоқ ел көгермейді» деп есептейтін батыс үшін бір жыныстылардың некесін заңдастыруы дәл осындай мейрамдарға елдің етін үйретуден басталған. Демек, Валентин күні жәй ғана ешқандай зияны жоқ мереке емес. Егер сенбесеңіздер, жақын жердегі «валентинка» сататын орынға барып көріңіздер! Ол жерде сіз жай қарапайым деп санап жүрген «Мен сені сүйемін!» деген ашық хаттарды (открыткаларды) ғана емес, сексуалдық сипаты сыртына шығып тұрған, ұяттан жұрдай «Ты – мой, я – твоя!», «Мой страстный!», «Я помню первый поцелуй!», «Зайчик мой!», «Я не забуду наше первое свидание!» сияқты және соларға ұқсас мәтіндегі ашық хаттарды таба аласыз! Ал оларды бір-біріне сыйлап жатқан – мына біздің бауыр етіміз болған балаларымыз, намысымыздың бір бөлігі болуға тиіс әпке-қарындастарымыз, арам пиғылдардағылардың қиянатынан біз қорғауға тиісті болған аға-інілеріміз, тіпті, біздің ата-аналарымыз. Таң қалдырарлық бір жағдай: анамыздың жұмыс орнындағы әріптесі оған «Сен ең әдемі әйелсің!» деп «валентинка» сыйласа, әкелеріміз намыстанбайтын да, қызғанбайтын да болған. «Онда тұрған не бар дейсің, мереке ғой! Барлығы солай жасап жатыр!» – деп ақталады әлгілер.

    Алайда, әтеш екеш әтеш те ауладағы тауықтарды жанын бергенше қорғап бағады. Ал текті айғырлар үйіріне бөтен айғырларды жолатпайды. Хайуанның бойынан табылған қызғаныш қасиеті кейде адамның бойынан табылмай жататыны өкінішті -ақ. Бұл тұста Пайғамбарымыздың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Әйелін бөгде еркектерден қызғанбайтын еркек Жәннаттың иісін де сезбейді!» деп ескерткенін еске салған жөн. Тағы бір хадисте: Пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Үш адам Жәннатқа кірмейді: ата-анасының қарғысына ұшырағандар, «дайюс» (әйелін, қарындасы, анасын әрі туыс қарыдас әпкелерін қызғанбайтын еркек) және өзін еркекке ұқсатқан әйел» – деген. (Нәсаи, Хаким және Ахмад)

  3. Сен сонда біздегі ауыз әдебиетінің шығармаларының бәрі сүттен ақ, судан таза деп отырсың ба? Шығармалардың барлық кейіпкерді үлгі тұта беру бізге парыз емес. Барлығы идеал болды дейсің ба? Менікі жақтау емес, ақиқатты айттым. Дәулет сендерге қазақтар дұрыс жазбаған, оқымаймыз, өртеп тастау керек деп айтып жатқан жоқ. Махаббаттан есі кетіп, майдаланып бара жатқан жастар оянсың, зинаға жоламасын, ондай күн керек емес деп айтып отыр!

  4. Ей, Айка мен Аңсар! Халықтың ауыз әдебиетіндегі хисса-жырларды жамандау анау Жириновский, Солженицын сияқты сүмелектердің «қазақта өзінің жері болған емес» деген сандырағымен бірдей. Рухани қазынамызды жамандау – рухани сорлылық! Басқа сөз таба алмай шатасқан әсіредіншілдерді несіне жақтап отырсыңдар? Қателікке ұрына берсін деп отқа май құю ғой сендердікі!

  5. Адамдарға жақсы болды, жақпайтын бірнәрсе айтса уахабист, сәлафит, бірнәрсе бит деп шығады. Сұхбатты толық оқысаңдаршы ол жерде дін туралы ештеңе жоқ, әңгіме жастар, өзіміздің ұрпақ туралы болып отыр ғой. Дәл осы пікірді Мәсімов немесе Сапарбаев айтсыншы қуана келісер едіңдер ғой

  6. Қарғам-ау! причем тут жырды оқымау, оқытпау?! Халық ауыз әдебиетінің алтын қорына енген осындай құнды жырымызды оқымаңдар деп айтатын Жарылқасынның басы екеу дейсің бе? Бұл жерде әңгіме Валентин күнін, зина, азғындық жасалатын күндерді тоқтату болып отыр ғой. Базар жоқ, тырнақтың астынан кір іздеймін десең тауып аласыңдар иа

  7. Жүрегі қатып қалған уахабист қой! Бұларға араб болудан басқа жақпайды. Өздері неге Қазақстаннан кетпейді? Сирияға барып соғыссашы! Қазақты алжастырмай!

  8. махаббат-ол екі адамың арасындағы нәзік жүрек сезімі, солндықтан оған дақ түсіруге, үзуге, өлтіруге болмайды.Егер бір біріне деген ықылас пейіліне кедергі болып, екі жастың қосылуы қиындағанда, боласа бірін ажал құшқан жағдайда болған сыңарының сол сезімді үзуі, яғни өлімге бас тігуі ол да махаббат әлемінің тек тазалықта болғанын,пәктік адалдықтың шынайы жемісі. Енді келіп, ммына азаматтың «бүйректен сирақ щығаруы» дұрыс емес, арзанқол пияр сияқты, әйитпесе қазақ халқы «Қыз Жібек пен Төлегенін», «Қозы мен Баянын», Құртқаның, Гүлбаршының айтып тауыспаспыз, осы кісілердің махаббатын тек махаббаттың жоғары деңгейіне балап өнеге тұтқан. Рас, олар сол сезім құрбандары, бірақ тарихта адами қасиеттің, яғни махаббаттың өте биік эталоны болды, қалды және қала береді. Суйцидті сылтаулатып тұтастай бір елдің ата-баба рухына күмән келтірудің өзі күпірлік.

  9. Мынауың бастан кеткен бе, немене? Сазгер, иә, сандырақтап отыр, Тексте ондай сөз жоқ болса да, qazaquni.kz сайты «сазгер сандырақтауда» деп, тақырыпты тауып қойыпты. Осы әнші-сазгер, шоумендерге не болған, ойларына келгенін оттап, ауыздарына келгендерін айтып қуып кетуде. Өткенде біреуі «итіме соғым сойып, сүт пісіріп беремін» деді. Баян деген тағы біреуі «ана тілімді білмеймін, ал қайтесіңдер» деп тулады. Енді мына есі бар ғой деп жүрген Жарылқасын олардан да асып, оттапты. Ау, «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жыры махаббатыңнан бұрын ең көркем дастан, мәдени құндылық, әлемге мақтанар әдеби дүние, алтын қазынамыз ғой. Соған басың жетпегесін сөйлеп нең бар? Бұл жолы мен Байбарысқа 100 пайыз қосыламын. Саған біраз дұрыс ликбез өтіп, сауатыңды ашыпты, тыңдап ал.

  10. Я не знаю как он думает , но ОН не прав ,давайте с помним ,что в мире произошло на подобие ,таких историй. Аида -Радомес . Отелло – Дездемона .Ромео – Джульетта , Кыз ЖИБЕК – Толеген . Везде заканчивается плохо ,но они не смогли оставаться друг без другого .Может и это есть любовь. Господин Жарылкасын ,может ВЫ ни когда не влюблялись ,по этому вы этого не понимайте. — ЛЮБОВЬ это большое понятие , это любовь в свой город ,В свою родину ,по этому наши предки за территорию КАЗАХСТАНА и его сохранность умирали с честью как отважные воины , Они остались в наши памяти, ушли в иной мир как «шайт» защищая Современного КАЗАХСТАНА. В честь их названы тысячи улицы и проспекты в городах. Дивизия сформированный в АЛМАТЫ ,спасли МОСКВУ от захватчиков в 1941.году под Волоколамском ,НАШ герой Б. Момышулы ,где порвал карты г.МОСКВА ,и сказал ОСТАНОВИМ захватчиков ,или умрем здесь и ОНИ остановили НЕМЦЕВ ,был спасен г.герой МОСКВА. это и есть ЛЮБОВЬ к Родине. ,

Пікір жазу

Пікіріңізді енгізіңіз!
мұнда сіздің атыңызды енгізіңіз