ШИКІЗАТТАН «ШИКІЛІК» ШЫҒЫП ТҰР

Өткен аптада отан­дық тамақ өнеркәсібінің өкілдері осы санкциялардың еліміздің тамақ индустриясына қалай әсер ететінін талқылады. Алматы қаласы кәсіпкерлер палатасының ұйымдастыруымен өткен дөңгелек үстелде сала өкілдері тамақ өнеркә­сі­бінің түйкілдерін ортаға салды.

Қазіргі кезде Кедендік одақ елдерінің аргокешеніндегі Қазақстанның үлесі бар-жоғы 4 пайызды құраса, ауыл шаруашылық өнімдерінің жалпы көлемі 11 пайыз ғана. Яғни көрсеткіштің өте төмен екені көзге ұрып тұр. Дегенмен бұл көрсеткішті жоға­рылатып, одақ аясындағы ауыл шаруашы­лық өнімдерінің үлес-самағын арттыруға жақсы мүмкіндіктер бар. Мамандардың айтуынша, мал шаруашылығы, егін шаруа­шылығы және тамақ өндірісінің әлеуеті жоғары. Сондықтан халықаралық санк­циялардың Қазақстан басымдық бере ала­тын салаларға қалай әсер етіп жатқанын талқыға салу заңды. Қалалық кәсіпкерлер палатасы төрағасының орынбасары Айтуар Қошмамбетов елімізде ауыл шаруашылық саласын, осы бағыттағы кәсіпкерлікті да­мытуға мемлекет тарапынан атқарылып жат­қан шараларға тоқталып өтті.

– Саяси кеңістіктегі соңғы жағдайларға байланысты азық-түлік қауіпсіздік мәсе­лесі бірінші орынға шығып тұр. Қазір біз кәсіп­керлермен бірлесе отырып, қандай шаруа атқаратынымызды шешуге тиіспіз, – деді директордың орынбасары.

Дөңгелек үстел барысында кәсіпкер­лер бұндай ықпал шаралардың отандық өнді­ріске екі жақты әсер етіп жатқанына тоқ­талды. Мәселен, «Маслодел» компания­сы­ның логистика және экспорт бойынша ди­ректоры Ольга Марцынкевичтің пікі­рі­ше, «санкциялар бізге жақсы әсер етуі мүм­кін». Өйткені кәсіпкерлер ТМД елдеріне тауар шығарудың жаңа мүмкіндіктеріне ие болып отыр. Алайда екінші жағынан отан­дық кәсіпкерлер жеркілікті тасымалдау­шы­ларынан айырылып жатыр.

– Біз қазір өте үлкен мәселемен бетпе-бет келіп отырмыз. Бұл – біз үшін өте ма­ңыз­ды – жергілікті тасымалдаушылар. Мә­селе мынада, біздің шикізатқа қызығу­шылық бірден өсіп, ресейліктер шикізатты жақсы сатып алып жатыр. Әсіресе, бұл қы­занақ пастасына қатысты. Шикізат жеткі­зушілер төлем мен жеткізу шарттарын бір­ден өзгертіп жіберді. Бізге бұл жағдай тиім­сіз болып тұр. Бұған дейін біз төлем­дерді кейінге қалдырып, бөліп-бөліп тө­ле­сек, қазір алдын ала ақшасын беріп қана шикізат ала аласың. Өйткені ресейліктер бәрін бірден төлеп, тауарды алып кетіп жа­тыр. Соның кесірінен шикізат тапшылығы туындап, өнімнің жоспарланған көлемін шы­ғара алмай жатырмыз,– дейді маман.

Сонымен қатар ТМД елдерінен келе­тін шикізатпен де проблема бірқатар туын­даған. Соның ішінде шикізаттың құны да жоғарылап тұр. Өйткені ресейліктер өз­де­ріне қор жинау мақсатында шикізатты жаппай алып жатыр. Сондықтан отандық кәсіпкерлер шикізатты шеттен іздеуге мәж­бүр болып отыр. Тамақ кәсіпорындарының шикізатты шеттен іздеуіне тағы бір себеп – отандық ауыл шаруашылық өндірушілерді шикізатпен толық қамтамасыз ете алмауы. «Арома» ЖШС басшысы Райкова Елена отандық шикізаттың болмауы еліміздің эко­номикасы үшін өте үлкен мәселе деп тұ­жыры­мдайды.

– Отандық өндірушілер аяғынан тұрып алуы үшін өзгелерге қолдан тосқауыл жасау қажет деп жүргенімізге біраз болды. Өйткені өндірушілер ауыл шаруашылық саласын сүйреп келеді. Тауар өндірушілер шикі­зат­тың жоқтығынан қиындық көріп, өзінің өн­ді­рістік мүмкіндігін толық пайдалана алмай отыр. Олар ауыл шаруашылық өнімін шы­ға­рушыларға, яғни фермерлерге толық­тай тәуелді. Ауыл шаруашылық өнімдерін өнді­рушілері өте ұсақ болғандықтан, олар еш­кімді қызықтырмайды. Оларды ірілен­ді­ру керек, –дейді компания өкілі.

Ал «Алматы өнімдері» компаниясының сатылым жөніндегі аймақтық менеджері Арман Медеулов шикізаттың жетіспеу­­шілігі санкциялар басталмай жатып бол­­ғанды­ғын айтып өтті. «Біз үшін басты мәселе – шикізаттың бағасына реттеу мен ба­­қылау. Қазақстандағы қант пен ұнның ба­ғасы өте қымбат. Мұның бәрі өзімізде өнді­рілсе де. Қалай дегенде, барлық ке­дендік төлемдерді төлеген күннің өзінде, шетелдік өндірушілер отандық нарыққа жергі­лікті өндірушілерден арзан тауар жет­кізеді. Шикізаттың қымбаттығынан өнді­руші­лер зар­дап шегіп, шетелдіктермен бә­секеге түсе алмай отыр» деп тұжырым­дайды маман.

Үмітжан ЖАПАР,

http://www.aikyn.kz/articles/view/56879