Ең соңғы сөзін де қазағына арнаған «Ең соңғы қазақ» ешқашан ұмытылмайды!..

7
2816

Дарынды  жазушы, көрнекті көсемсөзші, аудармашы, эссеші   Герольд  Бельгер 81 жасында 6-шы рет ұстаған жүрек талмасынан қайтыс болды.

Герольд Бельгер неміс, қазақ, орыс тілдерінде 60 кітап жазған, 2000–ға жуық мақалалары жарияланған дарынды қаламгер еді. Ол қазақ халқының ұлттық ерекшелігін насихаттап, ұлттық мүддесін қорғап жүруімен «ең соңғы қазақ» атанған нағыз қазақ болатын.

Ел есінде қалған ерен істерінің бірін ғана айтсақ, 1987 жылы Мұхтар Әуезовтың 90 жылдығында Семейде барлық қазақ жазушылары бірі қалмай түгел Ресей тілінде сөйлеп жатқанда тек неміс Герольд Бельгер ғана:  «Ұлы Әуезовтың 90 жылдығында Әуезовтың тілінде сөйлейтін бір де бір жазушы қалмапты. Ең соңғы қазақ мен екенмін»-деп, қазақ қаламгерлерінің  масқарасын шығарып, қазақ тілінде қатырып тұрып сөйлеген еді…

Герағамыз  2014 жылы, ең соңғы шыққан «Казахское слово» деген қазағына арнаған кітабында да: «Жаратушы еш халыққа дәл   қазақтардай дарын сыйлаған жоқ. Өкініштісі, қазақтардың өзі мүны  нашар түсінеді және сол дарынын болмашыға шашып, рәсуа етеді», – деген екен.

Герағамыздың «Қазақ үні» газетінде талай мақала-сқхбаттары жарық көрді. Кезінде «Дат» газеті біраз уақыт жабылып қалғанда, әйгілі «Плетенье чепухи» жазбаларын біздің газетте жариялап тұрды.

Ең соңғы қазақ Герағаңның  ең соңғы мақаласы да  қазақтарға арналды. Қазақ тілінің ауыр  тағдырына арналған  «Тіл туралы тезистерін»  («Ана тілі» сайты қосымшасы)  «Чего не хватает современным казахам?» деген тақырыппен  орыс тілінде 3 ақпанда жариялаған біздің «Қазақ үні» газеті Герағамыздың көзі тірісіндегі ең соңғы басылған жарияланымы болып қалды…

Бүгін, нағыз нартұлға қазақ, қадірлі Герағамызды қайтпас сапарға шығарып салғалы тұрғанда,  ең соңғы қазақтың әруағын тербете отырып, ең соңғы сөзін тағы бір еске алайық. Қазақтардың ең болмаса, қаза үстінде сөз тыңдайтынынан үміт етіп, тағы бір қайталап өтсем деймін.  Ал, бүгінгі қазақ тілін таптап, орыс тілінде сарнап жүрген  заманауи қазақтар тыңдаңыздар:

«Тіл өлсе, демек, халық өледі. Аз халықтың тағдыры осы. Тіл тек қатынас құралы емес. Ол – халықтың жүрегі, жаны, ділі, діні, мақсат-мүддесі, ой-арманы, болмыс-тірлігі. 

Көптен бері ұлттық идея іздеп келеміз. Бабаларымыз  өсиет етіп қалдырған қазақ тілін  -қазіргі мемлекеттік тілді сақтау мен дамыту біздің  жалпыұлттық идеямыз  болуы керек. Қазақты біріктіретін бірден-бір қасиетті күш ана тілі болуы керек.

Қазақ тілі – жаралы тіл. Оған күн сайын жара салатын өзіміз. Сөйтіп жүріп, атадан қалған рухани байлықты,  жалғыз байлығымыз – тілді құртамыз.

Бүгінгі қазақтарға не жетпейді?  Ұлттық жетістік сезімі жоғалып барады. Намыс, жауапкершілік  жетпейді. Өзінің тілі мен халқына  құрмет жетпейді. Баяғы қазақшылық: «Әй, қойшы! Өзіміздің тіліміз ғой. Қайда қашар дейсің?

Министр, депутаттарды, Президенттің маңайындағы «білгіш-белсенділерді» қазақша сөйлету керек. Сөйлей алмайды екен, кеуделеріне үлкендігі таба нандай «Мылқау» орденін тағу керек.

 Тілді зорлап үйрету мүмкін емес. Иә, қажеттілікте үйренеміз (мәселен, бізден Алманияға көшкен немістер қазіргі немістің тілін амалсыздан үйренді, өйткені онсыз күні жоқ). Ана тіліңе зәру болмасаң, қалай үйренесің!?»

Ендеше, ең соңғы қазақтың ең соңғы өсиетін  қаперге алайық, қазақ халқы!..

Жатқан жеріңіз жайлы, топырағыңыз торқа болсын, қадірлі Гераға!  «Ең соңғы қазақ»  ең соңғы қазақ қалғанша ұмытылмайды…

Қазыбек ИСА

qazaquni.kz

7 ПІКІРЛЕР

  1. Марқұмдар туралы ғайбат сөз айтуға болмайды, бірақ ақиқаттан аттап кетуге тиіс те емеспіз. Қазақ тіліне мемлекеттік мәртебе беруге ең алдымен қарсы шыққан екеу академик Ісмет Кеңесбаев пен мемлекеттік қызметші Герольд Бельгер болды. Одан бертінде, өзі Күнделігінде жазғандай, Иманғали Тасмағамбетовтің жылда соғым жеткіздіріп беретінін мақтан етті, «Айқын» гәзетіндегі сұхбатында 2013-жылы Н. Назарбаевты аспандатып мақтады. Ара-арасында қазақтың жанды жері – ұлты мен тілі туралы, кінәлі ешкімнің атын атамастан, қызу да тәтті сөйлеп те, жазып та жүрді. Асылы Осман екеуінің қазақты игеру тәсілдері солайша бірдей болды. Арырақ ойламайтын қазекемдер соған мәз болып: «соңғы қазақ»; «қазақтан артық»… десті, деп те жүр. Берекесіз билікті президентінен бастап ашық, батыл сынайтын, бұл Бельгер мен Османнан көш ілгері қазақтарын құптап бір ауыз сөз айтпайды. Өзін өзі силамау да – қазекемнің бір дерті. :oilanu:

  2. Қаны басқа адамның жүрегі қазақ деп соғуы,қазақтық қамын қазақтан артық ойлауы сананың дамуының ең жоғарғы сатысы деп ойлаймын.

  3. Гер-ағамыз енді Қазақ тарихында қалды, Оны – Ол өзінің қазақтарға деген адалдығымен,шын жанашырлығымен,әділдігімен,түрашылдығымен, қазақ тіліне деген сүйіспеншілдігімен қалтырды. Гераға шынында да «ең соңғы қазақ» болды,былайша айтқанда -«могиканы» болды.Жаратушы оған жаннаттан орын берсін дініне қарамастан .Себебі -Ол «мен мұсылманмын,мен қазақпын» деп жүргендерден жүз есе артық қазаққа қызмет етті,жан-тәнімен.

  4. Герағамыздың соңғы сөздері шала қазақ шенеуніктердің намысын қайрайтын шығар деп үмітенемін. Топырағыңыз торқа, жатқан жеріңіз жайлы болғай Гераға!

  5. Бұл дүниеге кім келіп, кім кетпеген,Пайғамбарда келіп кеткен. Не айтуға болады,айтқыштар айтар сөзді айтып жатыр,айтылмағанын болашақта айтады.Бірақ бұндай Адам Қазақ жеріне тағы келуі, екі талай шығар.Қабырғамыз қайысып,кең даламыз бос қалғанға ұқсап тұр.Қош Гер-аға.

  6. С глубоким уважением к вашему творчеству. Топрагын торка болсын ,Алдын иманды жарык болсын,Артын кайырлы болсын.Казактын БИР БАЛАСЫ. с/у Болат Абдибеков.

  7. Қазақстанның «Азат» қозғалысында жүргенімде, бір мәселемен ол кісімен ақылдасуға барып едім, марқұмнан бір сөз естідім:»Орыс жүрген жерде шөп өспейді». Мақұмның бұнысы кезінде Қазақстанға жер аударылып келгесін, қазақ мектебінде оқып, қазақты ұнатып, қазақша ойлайтынын көрсетіп тұр. Герольд Бельгер қазақ мәдениетіне, әдебиетіне зор үлес қосты. Бұл туралы мемлекет шығарған некрологта, ҚР Президентінің марқұмның отбасына көңіл айтуында, Қазыбек Исаның интернеттегі мақаласында жақсы айтылған. Жатқан жері торқа болсын! Қазақ мақұмды ешққашан ұмытпайды.
    Ғиззат Досжанов.

Пікір жазу

Пікіріңізді енгізіңіз!
мұнда сіздің атыңызды енгізіңіз