ЖОҒАРЫ МАНСАПТАРДА ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ҚАС ДҰШПАНДАРЫ ҚАПТАП ОТЫР

10
1114

Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясының төрағасы, ҚР Мәжіліс депутаты, «Ақ жол» парламенттік фракциясының жетекшісі Азат Тұрлыбекұлы Перуашев Оңтүстік Қазақстан облысында жұмыс сапарымен болды. Партия басшысының кездесулер кестесінің өте тығыздығы мен уақытының тапшылығына қарамастан, қысқаша сұқбаттасудың сәті түсті.

– Азат Тұрлыбекұлы, соңғы жылдары сіз Ұлттық мәселе жайлы үздіксіз айтып келесіз. Оның өзегі не, тіл ме, дін бе, салт-дәстүр ме, әлде…

– Ұлттық мәселені «тіл», «дін», «дәстүр» деп жеке-жеке бөліп қарауға болмайды. Ұлттық мәселе – тұтас дүние. Ал, дәл қазір – тіл, жер және оралман мәселесі. Бізге ұлттық мемлекет құру үшін орал­мандар керек. Үкімет көшті дұрыс ұйымдастыра алмай отыр. Шетел­дерге барып, ондағы қазақтардың көшуіне дайындық жұмыстарын жүргізу ісі атымен жоқ. Дәл осы салаға қаражат бөлінбеген.

Біздегілер өз күшімен көшіп келген оралмандарды аңдып оты­рып, тіркейді де, ары кетсе кво­тасын беріп, «болды-бітті енді күніңді өзің көр!» деп шығарып салады. Шетелде екі көзі төрт болып, атажұртқа жете алмай отырған қазақты ешкім көшіріп әкелгісі келмейді. Өз тарапынан қоныс аударуға оларда қауқар- қаржы жоқ. Көшіп келетін адам болмаған соң, квота тоқтамай қайтеді? Осындай салғырттықтың кесірінен көш тоқырады. Бұл дегенміз – «елімізде ұлттық мәселенің шешілуіне тағы бір кедергі пайда болды» деген сөз.

Екінші дүние – жер мәселесі. Бұл нақты ұлттық-саяси мәселеге айналып барады. Өйткені, жер сатылымға шығып кетті. Жер сату туралы кодекс қабылданды. Құжаттағы кейбір осал баптар арқылы заңды тұлғаларды пай­даланап, шетелдіктер қазақтың жерін сатып алуға құқылы. Қысқасы, қазақтарды жерінен ай­ыратын заң қабылданды. Айталық: ауыл қазағының қала маңынан 10 сотық жер алып, үй салып алуына құқы болмауын қалай түсінеміз? Алматы қаласының төңірегінен ұлтарақтай жер алуға қазақтың құқы жоқ. Өйткені, барлық жер жеке адамдардың қолына өтіп кеткен. Қазақ қайтпек: бір жаққа көшіп кете ме, әлде, басқа жер­де тағы бір «Қазақстаны» бар ма?.. Енді қайтеді? Ұлтарақтай жер үшін шайқасады. Басқа амал жоқ…

– Қазақ тiлiнің дамуына ашық қарсылық көрсетiп отырған ешкiм жоқ, қыруар қаржы бөлініп жатыр, сөйте тұра тiл дамымайды…

– Әрине, ешкім ашық қарсы шықпайды. Мәселе басқада. Егер қазақ тiлi қазiргi орыс тiлiнiң деңгейiне көтерiлер болса, бүгiнгi шенеунiктердiң 80 пай­ызы, балаларының 90 пайызы, немерелерi 100 пайыз жұмыссыз қалайын деп тұр. Сондықтан, олар қазақ тiлiн дамытпау үшін аса жа­сырын жұмыс жүргізеді. Жоғарғы мансап орындарында қазақ тілінің қас дұшпандары қаптап отыр. Барлық министрліктер мен ведомстволарда осындай жағдай қалыптасқан. Елбасының тап­сырмасын орындамай отырған да осылар. Орыстардың қазақ тiлiне құрметiнiң оянбауына да осылар кiнәлi. Бұлар қазір паровозға мiнiп алған, пойызды қайда жүргiзетінін өздері шешіп отыр…

– Байыптап қарасақ, ұлт ру­ханиятында төрт аяғын тік басып тұрған бірде-бір сала жоқ екен. Бәрі кембағал, шалажансар кейіпте. Осындай күрделі кезеңде ең негізгі назар аударатын дүние не?

– Дәл қазір бізге керегі – ұлттық намыс пен рух. Өйткені, біздің жоғалтқанымыздың өзі осы. Әрбір қазақ өзінен сұрасын: «Жер өзімдікі, ел өзімдікі, жетпіс атам осында жасаған, тарих өзімдікі, мына күйім не? Тәуелсіздікті не үшін алдық? Ресейдің қатардағы губерниясы сияқты салпылдап жүре береміз бе?». Міне, осы­ны жан-тәнімен сезінгенде ғана әрбір қазақтың намысы ояна­ды. Намысы оянған адамда рух пайда болады. Рухы бар адам – өз құқығын талап ете алады. «Тәуелсіздік алып едік ғой, менің ұлттық мемлекетім қайда?» деп айқайлап, теңдік сұрайды…

– «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасы бойынша жастарға қандай қөмек көрсетіліп жатыр?

– Елімізде шаршы метрі 80 мың теңге тұратын тұрғын үйлер салы­натын болды. Бұл «Қолжетімді ба­спана-2020» бағдарламасы аясында жалақысы төмен жандарға арналып, бой көтереді. Ал, Алматы мен Аста­на қалаларында бұл көрсеткіш 150 мың теңгеге жуықтайды. Қай қазақ үшін де баспана – күрмеуі қиын мәселе болып тұр. Президенттің биылғы жолдауындағы әлгі бағдарламаны жүзеге асыруға бел буа кірісіп кеткен Үкіметтегілер, бүгін осы тақырыпта тағы да бас қосты. Жауапты мамандардың мәлімедеуіне қарғанда, «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасы бірнеше бағыт бойынша жүреді. Оның ішінде бұрыннан кезекте тұрғандар да, жас отбасыларға арналып бой көтеретін үйлер де бар. Ал, аймақтарда салынатын баспанының әрбір шаршы метрінің құны 80 мыңға дейін төмендетілген. Астана мен Алматыда 142 500 теңге болады. Бағдарламадан үмітті жас отбасылардың жастары 29- дан аспауы керек. Балаларының санына дейін балдық өлшеммен есептеледі.

– Сіз индустрияландыру кар­тасына шағын және орта бизнес жобалары да енетінін мәлімдеген едіңіз, сол туралы толығырақ білсек…

– Индустрияландыру кар­тасына енді шағын және орта бизнес жобалары да енеді. Қазір индустрияландыру картасында 294 жоба бар. Өткен жылы 152 қосылды. Бүгінгі таңда инду­стрияландыру картасына енетін жобалар қайта қаралуда. Оған алдағы уақытта шағын және орта бизнес жобалары да енгізілетін болады. Индустрияландыру кар­тасына шағын және орта биз­нес орындарының жобалары жергілікті әкімдіктер жанындағы үйлестіру кеңестері арқылы ұсынылады. Оларға өнімділікті арттырудан өзге ешқандай талап қойылмайды. Жалпы, қазіргі таңда мемлекеттік органдар­да қаралып жатқан Индустри­яландыру картасына кіретін жобалардың нақты санын ақпан айында мемлекеттік комиссия анықтайды.

– Азат Тұрлыбекұлы, сіз тағы да алкоголь сату өнімдерінің уақытын шектеу туралы мәселе көтерген едіңіз. Алайда, «алкоголь өнімдерін сату уақытын шектейміз» деп, көлеңкелі бизнеске жол ашып алып жүрмейміз бе?

– Арақ-шарап өнімдерін шек­теу – дұрыс шешім. Шектеуді бұдан да ертерек қолға алғанымыз жөн еді. Алайда, ештен кеш жақсы. Мысалы, Швецияда алкоголь өнімдерін бұрыннан, түн мезгілінде сатпайды. Жа­сырын жолдармен сатылмауын арнайы бөлімнің қызметкерлері бақылайды. Біз де заңды қабылдап қана қоймай, оның орындалуын қадағалауымыз керек. Шектеудің зиянынан гөрі – пайдасы көп. Мысалы, қылмыстардың көбін адамдар мас күйінде жасайды. Арақ-шарапты шектеу арқылы қылмысты азайтуға болады. Қазір көшеде қолына сыраны ашықтан- ашық ұстап, ішіп жүретін жа­старды көп кездестіреміз. Бұл – ұрпағымызға төніп тұрған қауіп. «Арақ ішпегеннен – өліп қалыпты» дегенді естігем жоқ. Ішкісі келе т ін адам күндіз алып ішсін. Алкогольді қолданудың осындай мәдениетін қалыптастыруымыз керек. Азаматтарымыздың денсаулығын қорғау жайы айтылып отырғанда, көлеңкелі бизнес – екінші орындағы мәселе.

– Мағыналы әңгімеңізге көп рахмет!

Сұхбаттасқан

Нәзипа МАМЫҚ

www.qazaquni.kz

 

10 ПІКІРЛЕР

  1. «Басқа пәле тілден»-деген мәтел бар. Осыны басқаша айтсақ : «Барлық пәле тілден» -деп. Неге десеңдер- қазақтың барлық проблемасы осы қазақ тілінің мүгедектігінде жатыр. Жоғары отырған шенеуніктердің балалары түгіл ,өздері ана тілін білмейді,менсінбейді. Оларға қазақ тілінің құрығаны керек, әйтпесе өздері де ,балалары да жұмыссыз қалады.Қазақ тілі өзінің заңды ТҰҒЫРЫНА отырса. Міне ГӘП қайда жатыр! Сондықтан Ана тілі үшін күрес -ӨМІР мен ӨЛІМ арасындағы арпалыс.

  2. Азат секілді азат ойлы саясаткерлер осылай мемлекеттік тіл туралы шындықты шырылдатып айтар болса, қазақ тілі азат тіл бола алар еді.

  3. Жоғарғы мансап орындарында қазақ тілінің қас дұшпандары қаптап отыр. Барлық министрліктер мен ведомстволарда осындай жағдай қалыптасқан. Елбасының тапсырмасын орындамай отырған да осылар. Орыстардың қазақ тiлiне құрметiнiң оянбауына да осылар кiнәлi. Бұлар қазір паровозға мiнiп алған, пойызды қайда жүргiзетінін өздері шешіп отыр…

    Елбасының тапсырмасын орындамайтындар қызметте қалай отырады деймін-ау…

  4. Асқар мырза, «саяси партия» дерлік партия бар ма қазірде? Өзара айтыс-тартысы былай тұрсын, бірі биліктің жасырын өкілі, бірі мылжың, бірі өтірікші екені еш жұмыс істемей жүргендерінен көрініп тұр емес пе? Астанаға барғандарында сондағы билікшілдермен әмпейлесіп жүретіндері де құпия емес. Енді Перуашевтан не күтуге болады? Сөзі соңғы кезде тұзеле бастады, сонда өздігінен түзеуге кірісті ме, әлде бұл да биліктегі көкесінің жобасымен жүр ме? Тоса тұралық, белгілі болар.

  5. Мемлекеттік тілге басымдық беріп, мәртебесін көтеретін мемлекеттік қызметкерлер болып табылады. Ол үшін мемлекеттік органдарда іс-қағаздар тек қазақ тілінде жүргізілу керек.

Пікір жазу

Пікіріңізді енгізіңіз!
мұнда сіздің атыңызды енгізіңіз