«БАСЫ БАР ЕЛ ШЫҒАДЫ БАСЫН ІЗДЕП…» Кенесары ханның басын қайтару – елдігімізге сын!

13
2890

«Ақ жол» партиясының Мәжілістегі фракциясының депутаты Азамат Әбділдаев қазақтың қайсар ханы Кенесарының басын Ресейден қайтарып алу жөнінде бастама көтерді. Ұлтымыздың тарихындағы тұлғасы биік, рухы асқақ қазақтың ең соңғы ханы Кенесары Қасымұлының тағдыр-талайы аянышты ғана емес, айбарлы да өнегелі. Белгілі ақын Қазыбек ИСА:

«Тәуелсіз ел тәуба деп, жасын үзбек,
Үміттіміз өрлейді тасымыз деп…
Баспен бірге кеткен бе, басты рухың,
Басы бар ел шығады басын іздеп…»

– деп, айтпақшы, расында, Кенесарының алтын басын туған топырағына қайтарып, шариғат жолымен жерлеу – әрбір қазақтың абыройлы борышы, мерейлі міндетімен пара-пар парыз. Сондықтан, ақжолдық депутаттардың игі бастамасын иісі қазақ жұрты қызу қолдайды, деген сенімдеміз.

Депутаттық сауал

Қазақстан Республикасының

Премьер-Министрі

С.Н.Ахметовке   

 

Құрметті Серік Нығметұлы!

 

Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қа­лып­тасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында «Біз ұлттың тарихи санасын қалыптастыру жұмысын жалғастыруымыз керек» деп атап көрсетті. Содан бері елімізде ұлт рухын көтеретін іс-шаралар жасалып,  нақты нәтижеге қол жете бастады.

Соның басты дәлелі – 6 маусым күні Мемлекеттік хатшы Марат Тәжин Еуразия ұлттық университетіндегі Қазақстан Республикасының ұлттық тарихын зерделеу жөніндегі ведомствоаралық жұмыс тобының кеңейтілген отырысында шетел қоймаларынан қазақ тарихындағы мұраларды қайтаруға шақыруы болды. Мұның қазақтың соңғы ханы – Кенесары тағдырына тікелей қатысы бар.

1836 жылы қазақ даласы екі генерал-губернаторлыққа бөлінді. Көшпелі қазақтардың өз атамекенінде «арақашықтық» сақтап, «жағалаулық сызықтан» 15 шақырым аулақ жүріп, өзендерге жақындауға құқы болмады. Орыс қорғаныстары әскери гарнизондарымен қазақ даласына арқандай керіліп жататын. Қазақ даласының  қақ жүрегінде  Ақмола бекінісі тұрды. Өз атамекенінде еркін жүріп үйреген қазақтар осы бөлінуге қарсы шықты. Ресей бодандығына қарсы Кенесары бастаған қазақтардың көтерілісі ондаған жылға ұласты.

Төре тұқымынан шыққан, 500 адал төлеңгіті жанында, патшадан полковник шенін алған Абылайханның немересі, Қасым сұлтанның ұлын күндіз күлкіден, түнде ұйқыдан айырған туған халқының тағдыры емес пе еді?!

Кенесары ханның тарихтағы орны қазақ даласының нағыз патриот-батырларын – үш жүздің өкілдерін Қазақ мемлекетіне  тәуелсіздік алып беру үшін маңайына топтастыра білгендігі. Ол Азаттықтың ақ жолына өзінің екі ағасы – Саржан мен Есенгелдіні, әкесі –Қасым сұлтанды, інісі – Наурызбай батырды, ағайындарымен  қоса өзінің басын да тікті.

Сол заманда әлемді тітіреткен ұлы Наполеонды жеңген Ресей империясына қарсы көтеріліс ұйымдастырған Кенесары жайында орыс тарихшысы Николай Середаның өзі «Кенесарының қолбасшылық дарынына кез-келген еуропалық қолбасшы қызығатындай еді!» деп жазып қалдырған. Ресей мен Қоқан хандығына  бір кезеңде қарсы шапқан Хан Кенекем бүгінгі Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Шымкент облыстарына қарасты жерлердегі қазақтарды Қоқан қорлығынан құтқармақ болған.

Ұлы Даланың арда ұлы – Кенесары ханды өлтіріп, басын Батыс-Сібір генерал-губернаторы, граф Горчаковқа алып барған. Олар басты Бірінші Николай патшаға «дала бүлікшісі Кенесарының басы» деп жеткізген.

Содан бері біздің ұлы бабамыздың басы Петербор қаласындағы көрмеге әскери құндылық ретінде қойылғанына бір ғасырдан асты. Қазақстан азаматтары, еліміздің мемлекеттік емес ұйымдарының өкілдері Ресей басшыларына «басты» қайтару жөнінде талай рет ұсыныспен шықты. Қанша хат жазылып, сұрау салынды. «Ресейде Кенесарының басы жоқ» дегеннен басқа жауап жоқ. Біз осылай хат жазысып жүргенде тарих дөңгелегі тоқтаусыз айналып жатыр.

 

Құрметті Серік Нығметұлы!

Бүгінде еліміз Тәуелсіздік алғанда азаттық үшін жан қиған ұлы бабамыздың басын  Отанына қайтарып, жер қойнына тапсыра алмай жатқанымыз ұлттық қасірет туғызып отыр. Әлем танып,  ер Кенекем атпен жүрген жердің асты мен үсті байлыққа кенелгенде ұрпақтарының осылай қолы байланып, намысы қайралып отыра бере ме?! Кезінде ұлы ақын бабамыз – Махамбет Өтемісұлының басын оның туыстары, ұлтжанды азаматтар Ресейден әкеліп, туған жердің топырағына тапсыра алды емес пе?!

 

Бабамыздың басын қайтаруға байланысты біздің ұсынысымыз бар: Үкімет қаражатын қарастырып  тарихшы-жазушылардан жұмыс тобы құрылса. Топқа  Кенесары идеясына берілген бір азаматты жетекшілікке бекітіп, Ресей Үкіметімен келіссөз жүргізуге құқық берілсе. Олар бұрынғы жолмен жүріп – қағазбасты болмай, істі бірден бастап, Кенесары ханның басын алып оралса.

Ең соңғы ханымыз Тәуелсіздік жолында жан қиған Кенесары ханның басын қайтара алмасақ елдігімізге сын! Сондықтан ойланайық, ағайын!

 

Құрметпен, «Ақ жол» фракциясының депутаттары  

19.06.2013ж.жарияланған

www.qazaquni.kz

 

                                                

 

13 ПІКІРЛЕР

  1. кененинг басы деймиз кененинг басын алган саткындарга индемеймиз…сол саткындарды аластау керек …деп ойлаймын кысылып барганда басын алган демек кыргыздар да айлына тезрек кетсин бомаса ….

  2. «Тәуелсіз ел тәуба деп, жасын үзбек,
    Үміттіміз өрлейді тасымыз деп…
    Баспен бірге кеткен бе, басты рухың,
    Басы бар ел шығады басын іздеп…»

  3. Арқада Бурабайға жер болмайды,
    Алашта Кенекемдей ер болмайды.
    ….Құдай-ау, мәңгілікке қарғамасаң,
    Кенедей енді неге Ер тумайды ?! – деп жырлаған Мағжан ақынның өкінішке, күйінішке толы сөздері бүгінде актуальді. Кене ханның бассыз ғазиз денесі қанша жыл басын жоқтап тұрғалы?!
    Қысқасы, Хан Кененің басы келмей Еліне, Қазақ оңбас әлі де ! Тәуелсіз Елміз – деп кеудемізді ұрамыз, Ал ісіміз – сол Бодандық ! Сол Орысқа жалпаңдау, сол баяғы советтік, номенклатуралық құлдық психология !
    «Құдай-ау , мәңгілікке қарғамасаң,
    Кенедей енді неге Ер тумайды ?!

  4. «біз бассыз қалған денеміз…» Кенекемнің басы келсе, қазақтың қайсар рухы қайта қаулары анық. «Ақ жолдың» ұсыныс, талап-тілектері өте орынды. жолы ақ болғай!

  5. Тажин мырза Үкімет тарапынан ат салысса батыр бабамыз Кенесарымен қатар Аманкелді батырдың үзеңгілесі, қол мерген атанған Кейкі Көкембайұлының да басын әкеліп денесіне қосып жерлеу керек.Екі батыр аталарымыздың бастары Санк-Петербургте Кунцкамерада сақтаулы екені анық дейді,-шығыс танушы ғалым Нұрманоа Айтжан Шәмерденқызы.тек қаражат қажет екен. сақтағандары үшін.Торғайда Кейкіні жоқтаушы ұрпағы, марқұм Әубәкір Қылышбайұлы біраз әрекет жасап, ақыры қаржы жағы қолбайлау болды.Осындай қазақтың батыр ұлдарын, Махамбет, Исатай, Сырым, Аманкелді, Кейкі сынды батырларымызға құрмет көрсетпесек ұлттық арымызға сын.Биыл Кейкі батырдың туғанына 140 жыл, ал Кейкі батырды кеңес уақытында ұлықтап, халқына танытқан ер азамат,жазушы, марқұм Ақан Нұрманов 80 жасқа толып отыр.Торғай елі азаматтарын жыл басынан бері ұлықтауда.

  6. Бас іздейтіндей нұротанда бас жоқ, батылдық та жоқ. Ал Ақ жолда бәрі бар. Бас та, батылдық та. Ал Шаханов латынға – ұлттық мүддеге қарсы шығамын деп қатты шатасты.

  7. нагыз жол елді біріктірудің орнына партиялардың арасына от салганнан не ұтасың, оданда осындай келелі мәселе көтерілген жерге қолдау білдірейік. ал ақ жол партиясы соңғы кездері қоғамға қазақ еліне қажетті сүбелі мәселелерді көтеріп жүр.

  8. ЕГЕР БҰЛ ПРОБЛЕМАНЫ «НҰР ОТАН» ПАРТИЯСЫ НЕМЕСЕ ШАХАНОВ БАСТАҒАН ЗИЯЛЫ ҚАУЫМ КӨТЕРСЕ БІРДЕМЕ ШЫҒУЫ ӘБДЕН МҮМКІН ЕДІ. АЛАЙДА «АҚ ЖОЛ» ДЕСЕ ХАЛЫҚ БІРДЕН КҮДІКТЕНІП ҚАЛАТЫН БОЛДЫҚ…БЕДЕЛІ ЖОҚ ПАРТИЯНЫҢ СӨЗІ КІМГЕ ДӘРІ?

  9. КЕНЕСАРЫ ХАННЫҢ БАСЫН ҚАЙТАРУ – ЕЛДІГІМІЗГЕ СЫН!
    Бүгінде еліміз Тәуелсіздік алғанда азаттық үшін жан қиған ұлы бабамыздың басын Отанына қайтарып, жер қойнына тапсыра алмай жатқанымыз ұлттық қасірет туғызып отыр. Әлем танып, ер Кенекем атпен жүрген жердің асты мен үсті байлыққа кенелгенде ұрпақтарының осылай қолы байланып, намысы қайралып отыра бере ме?! Кезінде ұлы ақын бабамыз – Махамбет Өтемісұлының басын оның туыстары, ұлтжанды азаматтар Ресейден әкеліп, туған жердің топырағына тапсыра алды емес пе?!

Пікір жазу

Пікіріңізді енгізіңіз!
мұнда сіздің атыңызды енгізіңіз