БІРЛІК ПЕН ТАТУЛЫҚ – ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕҢ ҮЛКЕН БАЙЛЫҒЫ

«Бірлік жоқ жерде – тірлік жоқ». Бұл – ғасырлар бойы ұрпақтан ұрпаққа жеткен халық даналығы. Бүгінгі таңда осы қанатты сөздің мағынасы бұрынғыдан да тереңдей түсті. Әлемде геосаяси қақтығыстар көбейіп, этностық және діни негіздегі жанжалдар жиілеген кезеңде қоғамдағы тұрақтылықтың, өзара құрметтің және келісімнің қадірі айқын сезіледі. Осындай жағдайда Қазақстанның басты құндылықтарының бірі – түрлі этнос пен дін өкілдерінің бір шаңырақ астында тату өмір сүре білуі.

Қазақстан ешқашан ұлтаралық келісімді кездейсоқ қалыптасқан құбылыс ретінде қабылдаған емес. Бұл – ондаған жыл бойы жүйелі жүргізілген мемлекеттік саясаттың, азаматтық жауапкершіліктің және халықтың өмірлік тәжірибесінің жемісі. Бүгінде елімізде 20,5 миллионға жуық адам тұрады. Оның ішінде қазақтар халықтың шамамен 71,5 пайызын, орыстар – 14,4 пайызын, өзбектер – 3,4 пайызын құрайды. Сонымен қатар елімізде ондаған басқа этностардың өкілдері өмір сүріп, елдің әлеуметтік, экономикалық және мәдени дамуына өз үлесін қосып келеді.

Статистика – құрғақ сандар ғана емес. Оның артында миллиондаған адамның тағдыры, ортақ еңбек пен ортақ болашаққа деген сенімі жатыр. Әрбір дәрігер, мұғалім, инженер, кәсіпкер немесе диқан қай ұлттың өкілі болса да Қазақстанның дамуына қызмет етеді. Сондықтан азаматтарды этникалық ерекшелігіне қарап емес, ел игілігі үшін атқарған ісіне қарап бағалау – өркениетті қоғамның басты белгісі.

Қазақтың ұлы ойшылы Абай Құнанбайұлы: *«Адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп»* деген еді. Бұл сөз тек адамгершілік қағидасы ғана емес, қазіргі көпұлтты қоғамның өмір сүру формуласына айналғандай. Өзгені құрметтей білген адам ғана өзі де құрмет көреді. Ұлтаралық келісім дәл осындай өзара сыйластықтан басталады.

Қоғамдағы келісімнің тағы бір маңызды тірегі – діни татулық. Дін – адамның рухани дүниесін байытатын құндылық. Ол адамды адалдыққа, жауапкершілікке, кешірімділікке және мейірімге тәрбиелеуі тиіс. Өкінішке қарай, әлемде дінді саяси мақсатқа пайдаланып, адамдарды бір-біріне қарсы қоюға тырысатын күштер де кездеседі. Сондықтан дәстүрлі рухани құндылықтарды сақтау мен діни сауаттылықты арттыру бұрынғыдан да өзекті.

Қазақстан зайырлы мемлекет ретінде әр азаматтың ар-ождан бостандығына кепілдік береді. Елімізде ислам, православие, католицизм, протестанттық бағыттар, иудаизм, буддизм және басқа да конфессиялар заң аясында еркін қызмет етеді. Мемлекеттік органдардың мәліметінше, Қазақстанда 130-дан астам этнос пен 17 конфессияның өкілдері өмір сүреді, ел бойынша шамамен 3800 діни бірлестік тіркелген. Бұл – діни сенім бостандығы мен қоғамдық тұрақтылықтың қатар қамтамасыз етіліп отырғанының нақты көрінісі.

Дегенмен келісім тек заңмен ғана сақталмайды. Ол күнделікті өмірден басталады. Көршіге құрмет көрсету, әріптестің пікірін сыйлау, өзге мәдениетті қызығушылықпен қабылдау – татулықтың қарапайым, бірақ ең берік негіздері. Қоғамдағы үлкен тұрақтылық дәл осындай ұсақ көрінетін әрекеттерден құралады.

Соңғы жылдары ақпараттық кеңістіктің ықпалы күшейді. Әлеуметтік желілер арқылы жалған ақпарат та, арандатушылық сипаттағы пікірлер де тез таралады. Кейде бір ғана тексерілмеген хабар қоғамдық пікірге әсер етіп, адамдар арасында сенімсіздік туғызуы мүмкін. Сондықтан ақпараттық сауаттылық бүгінде ұлттық қауіпсіздікпен қатар тұратын мәселеге айналды. Әр азамат ақпараттың дереккөзіне мән беріп, эмоцияға емес, нақты фактіге сүйенуді үйренуі қажет.

Жастар тәрбиесі бұл бағыттағы ең маңызды міндеттердің бірі. Егер мектепте балаға тек білім ғана емес, өзгеге құрметпен қарау, түрлі мәдениеттердің ерекшелігін түсіну, төзімділік пен жауапкершілік секілді құндылықтар үйретілсе, ертең қоғам да әлдеқайда берік болады. Бірлік ұранмен емес, тәрбиемен қалыптасады.

Қоғамдық келісімнің экономикалық маңызы да аз емес. Сарапшылар тұрақты әрі қауіпсіз елдерге инвестиция көбірек тартылатынын жиі айтады. Кәсіпкер үшін де, инвестор үшін де ең маңыздысы – болжамды әрі тұрақты орта. Сондықтан ұлтаралық және діни келісім – тек рухани құндылық емес, экономикалық дамудың да маңызды алғышарты.

Қазақ халқының тарихына қарасақ, қиын кезеңдерде елді сақтап қалған басты күш – ауызбіршілік болғанын көреміз. Ашаршылық жылдары да, соғыс уақытында да, түрлі тарихи сынақтарда да халық ынтымақтың арқасында аман қалды. Бұл тәжірибе бүгінгі ұрпақ үшін де маңызды сабақ болуы тиіс.

Бірлік дегеніміз – барлығының бірдей ойлауы емес. Керісінше, көзқарастары әртүрлі адамдардың ортақ мақсат жолында өзара құрметпен өмір сүре білуі. Демократиялық қоғамның басты артықшылығы да осында. Әртүрлі пікір болуы мүмкін, бірақ мемлекетке, заңға және бейбіт өмірге деген ортақ жауапкершілік бәрінен биік тұруы қажет.

Қорыта айтқанда, Қазақстанның ең үлкен табиғи байлығы мұнай да, металл да емес. Еліміздің ең басты капиталы – адамдар арасындағы сенім, өзара сыйластық және қоғамдық келісім. Бұл құндылықтарды сақтау – тек мемлекеттің міндеті емес, әрбір азаматтың азаматтық парызы. Бірлігі бекем, татулығы мығым ел ғана кез келген сын-қатерді еңсеріп, келешек ұрпаққа тұрақты әрі қуатты мемлекет қалдыра алады.

Қазақ үні