ҰЛТАРАЛЫҚ КЕЛІСІМ – ТҰРАҚТЫ ДАМУ НЕГІЗІ

Кез келген мемлекеттің тұрақты дамуы ең алдымен қоғамдағы бірлік пен өзара сенімге байланысты. Экономикалық өсім де, әлеуметтік жаңғыру да, саяси реформалар да халықтың ауызбіршілігі мен қоғамдық келісімі сақталған жағдайда ғана өз нәтижесін береді. Қазақта "бірлік болмай тірлік болмайды" деген сөз бар. Өйткені еліміз ғасырлар бойы түрлі этнос пен мәдениеттің тоғысқан мекені болып келеді. Осындай сан алуандылықты елдің әлсіз тұсына емес, керісінше басты артықшылығына айналдыру – тәуелсіз Қазақстанның маңызды жетістіктерінің бірі.

Ұлтаралық келісім – әртүрлі ұлт өкілдерінің бір-біріне құрметпен қарап, ортақ мақсат жолында бірлесіп өмір сүруі ғана емес. Бұл – қоғамдағы әділдікке, заңның үстемдігіне және өзара жауапкершілікке негізделген қоғамдық қатынас. Егер әр азамат өзінің ұлтына қарамастан тең мүмкіндікке ие болса, мемлекеттік тіл мен елдің заңдарын құрметтесе, ортақ құндылықтарды бөліссе, онда қоғамда өзара сенім де нығая түседі.

Қазақстанда жүзден астам этнос өкілдері өмір сүреді. Олардың әрқайсысы еліміздің дамуына өзіндік үлес қосып келеді. Бірі ғылымда, бірі медицинада, енді бірі мәдениетте немесе кәсіпкерлік саласында табысты еңбек етуде. Осындай ортақ еңбектің арқасында Қазақстан көпұлтты қоғамның тиімді моделін қалыптастыра алды. Бұл модельдің басты ерекшелігі – ешкімді ұлтына қарай бөлмеу, әр азаматтың құқығы мен бостандығын заң аясында қорғау және ортақ Отанға деген жауапкершілікті қалыптастыру.

Алайда ұлтаралық келісім өздігінен сақталатын құндылық емес. Ол күн сайын нығайтылып отыруы тиіс. Бұл ең алдымен отбасынан басталады. Баланың бойына өзге ұлттың мәдениетіне құрметпен қарауды, адамды шыққан тегіне емес, адамгершілігіне қарай бағалауды сіңіру – маңызды міндет. Мектеп пен жоғары оқу орындары да жастарға төзімділік пен өзара сыйластық қағидаларын үйретуі қажет. Өйткені қоғамдағы тұрақтылықтың іргетасы – саналы әрі жауапты азамат.

Қазіргі ақпараттық дәуірде қоғамдық келісімге әсер ететін жаңа факторлар аз емес. Әлеуметтік желілерде жалған ақпараттың таралуы, арандатушылық сипаттағы пікірлердің көбеюі кейде қоғам ішінде түсініспеушілік, тіпті, алауыздық туғызуы мүмкін. Сондықтан әр азамат ақпаратты сын көзбен қабылдап, дәлелсіз мәліметтерге ермеуі қажет. Ақпараттық мәдениетті қалыптастыру – қоғамдық келісімді сақтаудың жаңа талаптарының бірі.

Ұлтаралық келісіммен қатар діни татулық мәселесі де ерекше маңызға ие. Дін – адамның рухани дүниесін байытатын, ізгілікке, мейірімділікке және жауапкершілікке тәрбиелейтін маңызды құндылық. Қандай дін болмасын адамды адалдыққа, бейбітшілікке және өзгеге құрметпен қарауға үндейді. Сондықтан дін қоғамды бөлетін емес, керісінше адамдарды жақындастыратын күш болуы тиіс.

Қазақстан зайырлы мемлекет ретінде әр азаматтың ар-ождан және діни сенім бостандығына кепілдік береді. Бұл дегеніміз – әркім өзінің діни көзқарасын заң шеңберінде еркін ұстануға құқылы. Сонымен бірге ешбір діни көзқарас мемлекеттік саясаттан немесе заңнан жоғары тұрмайды. Зайырлылық қағидаты барлық азаматтың құқықтарының тең сақталуына және қоғамдық тұрақтылықтың қамтамасыз етілуіне мүмкіндік береді.

Соңғы жылдары әлемнің көптеген елдерінде діни экстремизм мен радикалды идеологиялардың таралу қаупі күшейді. Мұндай теріс ағымдар дінді бейбітшілік пен ізгіліктің емес, араздық пен зорлық-зомбылықтың құралына айналдыруға тырысады. Сондықтан жастардың діни сауаттылығын арттыру, дәстүрлі рухани құндылықтарды насихаттау және жалған діни уағыздардың алдын алу ерекше маңызды. Дінді терең түсінген адам ешқашан өшпенділік пен зорлықты қолдамайды.

Бұл бағытта отбасының, білім беру ұйымдарының, дін қызметкерлерінің және азаматтық қоғам институттарының жауапкершілігі зор. Әсіресе жастармен жүйелі жұмыс жүргізу қажет. Себебі өмірлік тәжірибесі аз жас азаматтар кей жағдайда жалған ақпараттың немесе радикалды идеологияның ықпалына тез түсуі мүмкін. Сондықтан жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту, тарихи санасын қалыптастыру және ұлттық құндылықтарға деген құрметін арттыру – қауіпсіз қоғам құрудың маңызды шарттарының бірі.

Діни келісім тек әртүрлі конфессия өкілдерінің татулығы ғана емес. Ол – бір-бірінің сеніміне құрметпен қарау, өз пікірін өзгеге күштеп таңбау және қоғамдағы заң талаптарын сақтау мәдениеті. Мұндай ұстаным қоғамдағы сенімді нығайтып, азаматтардың өзара түсіністігін арттырады.

Ұлттық бірлік пен діни келісімнің тағы бір маңызды негізі – ортақ азаматтық жауапкершілік. Қазақстанды мекендейтін әр адам өзін осы елдің толыққанды азаматы ретінде сезініп, оның дамуына үлес қосуға ұмтылғанда ғана қоғамдық келісім нығая түседі. Ортақ мақсат, ортақ құндылық және ортақ жауапкершілік – тұрақты мемлекеттің басты белгілері.

Қазақ халқы ежелден татулық пен сыйластықты жоғары бағалаған. «Бірлік бар жерде – тірлік бар» деген нақыл сөздің мәні бүгінгі күні де өзектілігін жоғалтқан жоқ. Елдің бірлігі – тек мемлекеттік саясаттың нәтижесі емес, әр азаматтың күнделікті іс-әрекетінен қалыптасатын құндылық. Бір-біріне құрметпен қарап, түрлі көзқарастарды сабырмен қабылдай білген қоғам ғана өркендей алады.

Қорытындылай айтқанда, ұлтаралық келісім мен діни татулық – Қазақстанның тұрақты дамуының, қоғамдық қауіпсіздігінің және жарқын болашағының басты кепілі. Бұл құндылықтарды сақтау тек мемлекеттің емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Әр азамат ел бірлігін нығайтуға, өзара сыйластықты дамытуға және бейбітшілік мәдениетін қалыптастыруға үлес қосқанда ғана Қазақстанның болашағы берік әрі баянды болмақ.

Қазақ үні