Білім берудің жаңа белесі: жасанды интеллект – мұғалімнің серігі

ХХІ ғасыр – технологиялардың үстемдік құрған дәуірі. Бүгінде білім беру саласы түбегейлі трансформацияны бастан кешуде. Бұл өзгерістердің өзегінде жасанды интеллект тұр. Ол жай ғана көмекші құрал емес, оқу мен оқытудың сапасын жаңа деңгейге көтеретін стратегиялық маңызды күшке айналды. Жасанды интеллекттің басты маңызы – білім беруді дербестендіру мүмкіндігінде. Әр оқушының қабылдау деңгейі мен оқу қарқыны әртүрлі болатыны анық. ЖИ алгоритмдері әр баланың қабілетін жеке саралап, оған лайықты тапсырмалар ұсына алады. Бұл «орташа деңгейге» бейімделген дәстүрлі жүйеден бас тартып, әр таланттың әлеуетін ашуға жол ашады. Сонымен қатар, интеллектуалды жүйелер мұғалімдерді күнделікті жұмыстан, атап айтқанда, тест тексеру мен есеп беруден босатып, нағыз шығармашылықпен және тәрбие ісімен айналысуға уақыт сыйлайды.

 Сабақ барысында жасанды интеллектіні қолданудың тәжірибелік маңызы зор. Мұғалімдер ChatGPT немесе Gemini секілді құралдарды пайдалана отырып, бір тақырыпты оқушының дайындық деңгейіне қарай бірнеше нұсқада дайындай алады. Бұл әдіс әсіресе инклюзивті білім беру ортасында өте тиімді. Оқушылар эссе жазғанда немесе күрделі есептерді шығарғанда, ЖИ қателерді дереу анықтап, оны түзету жолдарын егжей-тегжейлі түсіндіріп береді. Мұндай жеде-л кері байланыс оқушының мұғалім кезегін күтпей-ақ, білімді өздігінен бекітуіне жағдай жасайды. Сонымен қатар қиын физикалық заңдылықтар мен биологиялық процестерді сипаттау үшін жасанды интеллект арқылы интерактивті 3D модельдер мен көрнекіліктер жасау сабақтың тартымдылығын арттыра түседі.

Қорыта айтқанда, жасанды интеллект мұғалімнің орнын баспайды, керісінше оның кәсіби мүмкіндіктерін кеңейтеді. Технологияны сауатты әрі этикалық тұрғыда қолдану – бәсекеге қабілетті ұлт қалыптастырудың төте жолы. Біз жаңа технологиялардан жасқанбай, оны білім сапасын арттыратын басты құрал ретінде меңгеруіміз қажет. Болашақтың мектебі – адамның парасаты мен жасанды интеллектінің мүмкіндігі ұштасқан орта болмақ.

Абдуали Ернар Сейдалиұлы,

Павлодар облысы,Павлодар қаласы Ы.Алтынсарин атындағы дарынды балаларға арналған облыстық қазақ гимназия-интернатының ағылшын тілі пәні мұғалімі

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы. – Астана, 2023.

Тоқаев Қ.К. «Әділетті Қазақстанның экономикалық бағдары» атты Қазақстан халқына Жолдауы (Жасанды интеллектті дамыту бағыты бойынша). – Астана, 2023.

Ахметова Г.К., Қараев Ж.А. Білім беруді цифрландыру жағдайындағы педагогикалық технологиялар. – Алматы: «Өрлеу», 2021.

Бернард Марр. Жасанды интеллект білім беруде: Оқытудың болашағы. (Аударма). – Мәскеу: Альпина, 2022.

Рассел С., Норвиг П. Жасанды интеллект: заманауи тәсіл. – Алматы: Ұлттық аударма бюросы («Жаңа гуманитарлық білім» жобасы аясында), 2019.

UNESCO. Білім берудегі жасанды интеллект бойынша нұсқаулық (AI and education: guidance for policy-makers). – ЮНЕСКО, 2021.

Қазақстан мұғалімі. «Білім берудегі ЖИ: мүмкіндіктер мен кедергілер» (ғылыми-әдістемелік мақалалар жинағы). – 2023, №4.

Сүлейменов Е.Б. Цифрлық мектеп: оқытудың жаңа модельдері. – Астана: Білім баспасы, 2022