Көрнекі ақпарат мемлекеттік тілде қатесіз жазылуы тиіс – министр

6
1305

Парламент Мәжілісінің жалпы отырысында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне көрнекі ақпарат мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды, – деп хабарлайды turkystan.kz.

Бұл заң жобасын қабылдаудың мақсаты – Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілерін көрнекі ақпарат мәселелері бойынша жетілдіру.

Заң жобасының негізгі бағыттары:

1. Деректемелер мен көрнекі ақпарат мәтіндерін орфография нормаларына сәйкес жазу;

2. Деректемелер мен көрнекі ақпарат мәтіндерінің теңтүпнұсқалы аудармасын (аутентичность) сақтап отырып жазу;

3. «Мәтіннің теңтүпнұсқалы аудармасы» деген ұғым енгізу. «Көрнекі ақпарат құралдары (баннерлер, маңдайшалар, хабарландырулар, жарнама, баға көрсеткіштері және т.б.) елдегі қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық жағдайға әсер ететін маңызды құралдар болып саналады.

«Деректемелер мен көрнекі ақпарат мәтіндерін орфография нормаларына сәйкес жазу талабы қазақ тіліндегі мәтіндердің сапасыз жазылуына, орфографиялық қателерге жол бермеуге бағытталған. Деректемелер мен көрнекі ақпарат мәтіндерінің теңтүпнұсқалы аудармасын сақтап отырып жазу талабы қоғамда екі тілде (қазақ және орыс тілдеріндегі) берілген мәтіндердің мағыналық, мазмұндық жағынан сәйкес келмеуі фактілерін жоюға бағытталып отыр», – деді Мəдениет жəне спорт министрі Ақтоты Райымқұлова.

Оның айтуынша, көрнекі ақпаратты ашық кеңістікте және ғимараттар ішінде заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттік органдармен қатар кез келген кәсіпкерлік субъектілері жүзеге асыра алады. Кәсіпкерлік субъектілері көрнекі ақпаратты өз өнімі мен қызметін ілгерілету құралы ретінде пайдаланады.

«Мемлекеттік органдарға азаматтардан көрнекі ақпаратты орналастыру кезінде тіл туралы заңнама талаптарының бұзылуына байланысты шағымдардың көптеп түсуі орын алуда. Осы орайда мемлекеттік тілдегі көрнекі ақпараттың болмауын азаматтар Қазақстан Республикасы Конституциясының 14-бабында бекітілген өз құқықтарына қысым жасау деп санайды. Көрнекі ақпаратқа қатысты заң бұзушылықтар бойынша мемлекеттік органдарға 2018 жылы – 12 886 өтініш, 2019 жылы 12 900 өтініш келіп түскен. 2020 жылы көрнекі ақпараттар бойынша жедел желіге (call center) келіп түскен шағымдар саны – 3442-ні құраған», – деді министр.

Аталған проблемаларды шешу мақсатында заң жобасы аясында Қазақстан Республикасының 13 заңнамалық актісіне түзетулер енгізу көзделіп отыр.

Күтілетін нәтиже:

мемлекеттік тілдің көрнекі ақпаратта міндетті түрде қолданылуын қамтамасыз ету;

деректемелер мен көрнекі ақпарат мәтіндерін орфография нормаларына сәйкес жазуды қамтамасыз ету;

мәтіндердің екі тілде теңтүпнұсқалылығын сақтап жазуды қамтамасыз ету.

«Заң жобасын қабылдау еліміздегі тіл саясатын тиімді іске асыруға ықпал ететін болады, теріс құқықтық және әлеуметтік-экономикалық салдарға әкеп соқтырмайды», – деді А. Райымқұлова.

6 ПІКІРЛЕР

  1. Сонымен қатар Қазақстанда тіркелген сауда саттық жасайтын интернет сайттардың иүтерфейсі (бетпердесі) Қазақ тілінде болуы керек, кем дегенде қазақша мәтінге ауыстыратындай мүмкіншілігі болуы қажет. Мысалға, Flip.kz пен Satu.kz сайттарының интнрфейсі тек орыс тілінде және тек орыс алфавитін қабылдайды. Бұл деген барып тұрған сорақылық, сыйламағандық. Ал, сондай сорақылыққа заң жүзінде шара қолданар болса, аяқ тартар еді…

  2. Қолданыстағы бұрынғы заңға осы сипаттас «өзгерістер мен толықтырулар» енгізу жеткіліксіз. Бұл «толықтыруды» және басқаларын тіл туралы арнайы Заң қабылдап, сонда жазып, көрсетілуі керек.

  3. Қорытындыда айтарым, белгілі ұлтшыл азаматтардың парламентке келген, сосын сізбен біздің талап ете беруімізге байланысты болып отыр бұл заң! Алда да, биліктің жаман ойы болса, алдында айтып кеткенімдей, өре тұрып жол бермеуіміз керек, Мемлекеттік тіл заңын міндетті түрде қабылдатуымыз керек!!!

  4. Үшінші: «Деректемелер мен көрнекі ақпарат мәтіндерінің теңтүпнұсқалы аудармасын (аутентичность) сақтап отырып жазу» – бұл не, осыған дейі өрескел, бұрмаланулар: Қарағанды – караганда, Екібастұз-екибастуз, Мешіт- мечеть болып қала бермек пе сонда?

  5. Екінші, басты қауіп: осымен, билік, «осы жетеді, мемлекеттік тіл қзаңын қабылдамаймыз» деген құбыжықтық көрсетпейме?

  6. Керемет, қуаныштымыз! Бірақ: «заң бұзушылықтар бойынша мемлекеттік органдарға 2018 жылы – 12 886 өтініш, 2019 жылы 12 900 өтініш келіп түскен. 2020 жылы көрнекі ақпараттар бойынша жедел желіге (call center) келіп түскен шағымдар саны – 3442-ні құраған»- 2020ж. қалайша 3442 ғана түскен алдығы жылдары 12 мыңнан асса?

Пікір жазу

Пікіріңізді енгізіңіз!
мұнда сіздің атыңызды енгізіңіз