Білім министрлігінің жоғарғы шенді қызметкері. “Я не говорю по казахский”

5084
34
Бөлісу:

Бүгін тағы былығы бастан асып жатқан білім министрлігі жайлы сөз етпекпіз. Дәлірек айтсақ, Сағадиев тізгінін ұстап отырған министрліктің бюджетті жосапарлау департаменті директорының орынбасары Жанар Рахметова ханымның әдепсіз әрекетіне қатысты сөз болмақ.

Мәселе былай: мектеп мұғалімі Айман Сағидолла мен министрліктің білдей бір департамент директорының орынбасары Жанар Рахметова арасында әңгіме болған. Сөз түйіні тілдік мәселеге кеп тірілген. Содан, Айман Сағидолла мемлекеттік қызметкердің әдеп нормасын өрескел бұзып, тіл туралы заңды табанына таптап сөйлеген Жанар Рахметованың үстінен шағымданып, сотқа дейінгі талап-хат жолдайды. Мемлекеттік тілді менсінбейтін, келімсек тілді кекірейге шара қолданып, жазалануын талап етеді. Себебі, министрлік өкілі екі бірдей норманы бұзған. Біріншісі – мемлекеттік тіл туралы заңды, екіншісі – мемлекеттік қызметкердің әдеп нормасын. Міне, сол жазылған талап-хатқа бүгін ресми жауап келіпті.

Біз Айман Сағидолла ханымды сөзге тарттық. Мәселенің анық-қанығын сұрап білдік. Сонымен, үштілділікпен  ұшықталған министрліктің дардай департамент «басшысы» не деп сөйледі? Оған қандай шара қолданатын болды?

Президенттің мұғалімдердің жалақысын өсіру туралы арнайы тапсырмасы бар-тұғын. Білесіздер ғой… Сол тапсырма бойынша қаңтар айынан бастап мұғалімдердің айлықтарына ақша қосылуы керек еді. Міне, көкек туды. Көк тиын қосылмапты. Сосын Айман ханым Сағидолла өз директорынан жалақының көбеймей жатқанын анықтап сұраған ғой. Сөйтсе, министрлік ешқандай бұйрық түсірмеген екен. Директор соны айтады.  Бұл ақпанда болған жайт.

Сөйтіп, БҒМ бюджетті жоспарлау департаментіне қоңырау шалып, неге жалақы өспей жатқанын сұраған. Телефонға департамент директорының орынбасары Жанар Рахметова жауап қатады. Қазақ тіліне қырын қарайтын Үкіметтің қатардағы қызметкерінің бірі ғой. Орысша шүлдірлейді.

«Мен: Сіз қазақша сөйлеңізші, болмаса қазақша сөйлейтін адамға беріңіз. Мен орысша түсінбеймін деген едім, ол кісі маған: “Я не говорю по казахский. Почему вы не разговориваете на англиский или на испанский? У нас трехьязычие если что” деп сөйледі. Мен бұл диалогты диктафонға жазып алғанмын. Осыған байланысты бұл министрлікті сотқа бермек болып, сотқа дейінгі талап-хат жаздым», – дейді Айман Сағидолла.

Иә, әуелі мемлекеттік қызметкердің әдеп нормасын ескерместен, дөрекі мінез танытқаны үшін жазалануы тиіс. Қызметтік этика ережелері ескерілмеген. Бұл анық. Иә, мемлекеттік тіл туралы заңды табанына таптап, мемлекеттік тілді, қазақ тілін менсінбей, айдаладағы ағылшын мен орыстың, итім білмейтін испанның тілін міндеттеп сұрау – миниситрліктің дардай “депбасшысына” жарасымды қылық па?! Бұл үшін де жазалануы тиіс!

Оған қоса мемлекеттік қызметкердің әдеп нормалары және мінез-құлық қағидаларын одан әрі жетілдіру шаралары туралы Президент Назарбаевтың 2015 жылдың 29-желтоқсанындағы Жарлығы бар. 153-Жарлық. Сонда жоғарыдағы біз сөз еткен этика ережелері тайға таңба басқандай көрсетілген. Осыған сүйеніп, талап-хат жазылады. Әрине, Сағадиевтің өз атына. Қарамағындағы қызметкерінің қылығын тыйып, тәртіпке салуды сұрайды.

Хатта мемлекеттік тіл мәселесі көп айтылған. Қазақ тілінде сөйлеуден қасақана бас тартып, үштілділікті алға тартқан сәусәлімнің сол бір сорақылығы жайлы сөз болды.

Миниситрліктің екі бөлімі бар екен. Біріншісі – тіл мәселелерін қарайтын бөлім болса, екіншісі – әдеп бөлімі. Айман Сағидолланың хаты айналып жүріп, әдеп бөлімінің қарауына түскен. Міне, сол әдеп бөлімі “әйбәтіләп” тұрып жауап жазып жіберіпті. Шара қолданылатынын жазған.

«Сіздің хатыңызда аталған факті бойынша мемлекеттік қызмет саласындағы заңнаманы және Әдеп кодексін сақтау мәселелері бойынша Ж.Рахметоваға түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар, әдеп нормаларын бұзған қызметшіні жауапқа тарту үшін Жауапты хатшының 16.03.2018 жылғы бұйрығымен қызметтік тексеріс жүргізу тағайындалды. Президенттің 2015 жылғы 29-желтоқсандағы 152-Жарлығымен бекітілген мемлекеттік қызметшілерге  тәртіптік жаза қолдану қағидаларында көрсетілген тәртіпте  қаралатын болады. Министрлік тарапынан мемлекеттік қызмет саласындағы заңнаманы және Әдеп кодексін бұзу профилактикасы және оған жол бермеу мақсатында іс-шаралар қабылданады. Аталған шешіммен келіспеген жағдайда  белгіленген тәртіппен қайта арыздануыңызға  құқыңыз бар», – деп жазылған қысқаша.

Министрлік шара қолданатынын айтқан. Дегенмен нақты қандай жаза қолданылатыны айтылмаған. Онан соң, ресми жауапта мемлекеттік тіл туралы бір ауыз сөз айтылмаған. Тек қызметкердің бейәдеп қылығы жайлы сөз болған.

«Жалпы хатты жазардан бұрын, министрліктің тіл бөліміне хабарласып, сұраған едік. Міне, біз осылай хат жазғалы жатырмыз деп айттық. Олар жалпы министрліктің атына жазсақ, біздің хатты өздері-ақ, тіл бөліміне жеткізетінін айтты. Сөйтіп, тіл жайлы сосын әдеп жайлы жазып, хат жолдағанбыз. Біздің хатымыз тіл бөліміне емес, әдеп бөліміне түскен екен. Сондықтан онда тіл ережелерін бұзу жайлы сөз айтылмаған. Біз адвокат Маржан Аспандиярова апайымызбен ақылдасып шешеміз. Әрі қарай сотқа береміз бе, жоқ па ақылдасуымыз керек. Не дегенмен, Жанар Рахметова жазасыз қалмайтыны айтылған», – дейді Айман Сағидолла.

Түйін. Үш тілге үйір Үкіметтің мемлекеттік тілге, қазақ тіліне немкетті қарайтыны жайлы жаза жаза қалам, айта айта ауыз талды. Статистиканы көрсеттік. Сөйлемеді. Президенттің нақты тапсырмаларын тағы көрсеттік. Тағы сөйлемеді. Өзгелерден мысал келтірдік. Бедірейген беттері бұрылмады. Енді бұларға қайтпек керек? Заң бар. Міне, сол заңға жүгіну керек. Иә, қазақ тіліне қайрылып қарық қылмаса да, дәмелі қызметін сақтап қалу үшін тіл сындырары сөзсіз.

Келісмек тілді кемтар биліктің – көрші елдің мемлекеттік тіліне тәуелділігін – жаңағы Жанар Рахметова дейтін департамент орынбасарының орынсыз талабынан анық көрдік.

Қарапайым мектеп мұғалімі Айман Сағидолланың сауатты талап-аразы аз да болса жемісін бергенін көрдік. Бұл бәрімізге үлгі болса керек. Сіз де өз құқыңызды осылай қорғаңыз. Қазақ тілінің құқын осылай қорғаңыз! Нәтижесі болады. Бұл анық!


Нұргелді ӘБДІҒАНИҰЛЫ,

Abai.kz

Бөлісу:

Facebook арқылы жазылған пікірлер

Сайтта 34 пікір жазылған

  1. Өмір 2 Сәуір, 2018 18:27 Жауап

    Айман дұрыс істедің.Жоғарғы жақтағылардың көбі «орысқұлдар»,оларға қазақ та, тілі де 5 тиын болып тұр.Енді 3 тілділікпен басты қатырып қазақ тілін шетке ысырып тастайды…

  2. Ауыл қазағының пікірі. 2 Сәуір, 2018 18:29 Жауап

    Өте дұрыс жасадыңыз. Енді осылай түзелмесе қалай түзейміз. Тіл үшін шайқасқа түскеніңізге Рахмет Айман.

  3. БОТАГӨЗ, ҚОСТАНАЙ 2 Сәуір, 2018 18:37 Жауап

    САҒАДИЕВ, МЫНАЛАРДЫ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІНЕ ҚАЙДАН ТАУЫП ОТЫРҒЫЗЫП ҚОЙҒАНСЫЗ, ӨЗ ЕЛІНІҢ, ӨЗ ҰЛТЫНЫҢ ТІЛІН БІЛМЕЙТІНДЕР НЕ БІТІРІП ОТЫР, БҮКІЛ ҚАЗАҚ ЕЛІНЕН ТАҢДАЛҒАНДАР АСТАНАДА АШЫҚ ТҮРДЕ ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТІНІҢ ТІЛІН БІЛМЕЙТІНІН ЖАРИЯЛАСА ЖЕТІСКЕН ЕКЕНБІЗ, БӘРІҢ ҚОСЫЛЫП ҚАЗАҚТЫ ҚҰРТУҒА КЕЛДІҢДЕР МЕ, БІЛІМ САЛАСЫНА АДАСЫП КЕЛГЕНДЕР ДЕП ТОЛЫҚ АЙТУҒА БОЛАДЫ, ОҒАН КӨЗІМІЗ БАЯҒЫДА ЖЕТТІ, ҚОЛДАРЫҢНАН ТҮК КЕЛМЕЙДІ, БІРАҚ ТАЯҚПЕН ҚУСА ДА КЕТПЕЙСІҢДЕР, СЕБЕБІ ЖАУАПКЕРШІЛІКТЕН, ЖАЗАЛАНУДАН БОСАТЫЛҒАНДАРСЫҢДАР, ЕНДІГІ СЕНДЕРДЕН ЖАҚСЫЛЫҚ КҮТПЕЙМІЗ.

    • Алеке 4 Сәуір, 2018 08:18 Жауап

      Айналайын ау сағадидің өзі тіл білмейтін мəңгүрт қой кімге жазсаңда пайдасы болмайды. Шіритін балық давно шіріп біткен.

  4. Жан француз қазақ елі жасасын 2 Сәуір, 2018 18:45 Жауап

    бүндаи білім министрінің барынан жоғы жақсы боқ қа тастау керек

  5. Назар 2 Сәуір, 2018 19:06 Жауап

    Шамасы Жанар Ахметова ханым үш тілділікті италиан, ағылшын, орыс тілін білсе болды деп түсінетін болу керек. Оны министр қолдайды. Сүйенген иесі күшті болғандықтан, оның қазақ тіліне түкіргені бар болып тұр ғой. Айман үлгі аларлық қыз екен. Жоғарғы жақтың қыспағынан аман болсын деп тілейік.

    • Қолқоюсыз 2 Сәуір, 2018 23:56 Жауап

      Жалпы саясатты мазаққа айналдырған екен.Үлкен масқара ғой.Аржсғында ел басын елемеушілік,тәлкек тұр.Бұл сұмдық қой.

  6. БОТАГӨЗ, ҚОСТАНАЙ 2 Сәуір, 2018 19:22 Жауап

    ҚАЗАҚ ЕЛІНДЕ БАРЛЫҚ САЛАЛАРДЫҢ ЖҮЙЕСІ ІРІП-ШІРІП БІТТІ, ҚҰРЫДЫ, ӨТІРІК, ЖАҒЫМПАЗДЫҚ, ҰРЛЫҚ, ПАРАҚОРЛЫҚ, ТАҒАЙЫНДАЛҒАНДАРДЫҢ ПРОФЕССИОНАЛДЫҚ ТҰРҒЫДАН БІЛІМСІЗДІГ МЕН ӘЛСІЗДІГІ, ӨЗ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ НЕГІЗІН БІЛМЕК ТҮГЕЛ ТҮСІНБЕУШІЛІГІ ОСЫНДАЙ ҚАСІРЕТКЕ ӘКЕЛДІ. НАҒЫЗ ШЫНДЫҚ ПЕН ӘДІЛДІК АНЫҚТАЛЫП АЙТЫЛҒАНДА СОЛ СҰМДЫҚТАН ЖҮРЕГІМІЗ ЖАРЫЛЫП, ЖЫН БОЛЫП КЕТПЕСЕК ЕКЕН. ҚАЗАҚТЫҢ КӨРМЕГЕНІ МЕН ЕСТІГЕНІ ЖОҚ ДЕМЕҢДЕР, ҚАЛАЙ ҚАЗАҚ ТАУЫП АЙТҚАН КӨРГЕ ДЕ КӨРЕСІНДІ КӨРМЕЙ КІРМЕЙСІҢ ДЕП.ӘТТЕҢ, ҚАНШАМА ЖЫЛДАРДЫ ЖОҒАЛТЫП АЛДЫҚ……………………………………..

  7. Ерхат 2 Сәуір, 2018 19:43 Жауап

    Қазақ тілінде неге сөйлемейсің деп айқайға салғанмен ештеңе өзгермейді.Қазақ тілінің мәселесі Назарбаев биліктен кеткеннен кейін ғана шешіледі.Кім менімен келіседі дұрыс па айтқаным. Тіл мәселесінің шешілмеуінің себебі билікте мәңгүрттер отыр.

  8. Кыр баласы 2 Сәуір, 2018 20:04 Жауап

    Биздин елде аким министр жок тек олардын орынында уры-карылар отыр

  9. Қолқоюсыз 2 Сәуір, 2018 23:34 Жауап

    департамент орынбасары Жанар Рахметова – яғни крутая казашка. Оған Қазақша сөйлеу өте ұят болып тұр ғой. Кезінде Қазақты құртқан осындай орысҚұлдар, ендігі Қазақ Елін құртатын да осындай жаман казактар. Дұрыс қой орысша білу керек, ағылшынша білукерек, бірақ Қазақ болып тұрып өз Тіліңді менсінбеген барып тұрған Надандық,Мал деген сөз.

    • Қолқоюсыз 17 Сәуір, 2018 09:47 Жауап

      Малда жеген жем-су,жем азығын ақтайды ғой,бұлар малдан да төмен,ішіп отырған жем-сау кімнің арқасы,кім тайраңбай қылып қойғаны көкейіне де кірмейтін,қазақтың ана тілінің қатуы,қайтарымы барын,олар бұлқынса не боларын сезбейтін көрсоқырлар.

  10. Қолқоюсыз 2 Сәуір, 2018 23:46 Жауап

    Ату керек.итжеккенге айдап жіберу керек.ол жердегі лер басқа тілде сөйлейді,сол жерде тұрсын күні не орысша сөйлейтін болады..

  11. marat boztorgai 3 Сәуір, 2018 02:33 Жауап

    бұл билік алаш арыстары бастарын ажалға тігіп жүріп дайындап үлгерген даңғыл жолды таңдамады, қандықол бәльшебектік үлгіден айырылмай жүрексіздіктен жалған тәуелсіздікпен мәскеудің шалғайына жармасумен келеді, әйтпесе архарға қоса марал ауып несі бар

  12. Ауылдың қазағы. 3 Сәуір, 2018 07:52 Жауап

    Қазақтың төрінде отырып қазақша сөйлегенді жақтырмай отыр. Мәдениеттен жұрдай. Деревня, ауылбай.

  13. Ш.З.Д. 3 Сәуір, 2018 09:35 Жауап

    Біз қит етсе бар бәлені Назарбаевқа жауып шыға келеміз. Ал, Елбасшы астарлы, солқылдақ саясатты пайдалана отырып тіл мен ділді, дінді дамыту үшін қолынан келгенше қаракет, жағдай жасауда. Соларды пайдалана алмай, жүзеге асыра алмай отырған бар кінә өзімізден – Қазақтардан. Соның ішінде құндылықтарымыздың аяқасты болып жатқаны да осы Рахметова секілді мәңгүрттердің кесірінен. Әйтпесе, «Қазақтар бір-бірімен қазақша сөйлессін, сонда өзге ұлттың Қазақ тіліне бүйрегі бұрады» деп елбасшы қақсағалы қай заман. Қызметке алғанда ең бірінші Қазақ тілін біле ме, соған қарау керек. Ал бізде жұмысқа қабылдарда керісінше «орысша білесін бе» деп сұрайды. Ол аздай кейінгі кезде «ағылшынша білесің бе» деп сұрайтын болды.Қысқасы, Қазақ тілінің тынысы ашылмай тұрғанына тұрғанына өзге ұлттың емес, ең бірінші Қазақтардың өзі кінәлі. Ахметова сияқтыларды қашан Қазақ тілін үйренгенше қызметтен аластату керек! Осы тақырып жырланғалы жүз жыл болды. Мына түрімізбен тағы жүз жыл жырлайтын шығармыз…

  14. Жанашыр 3 Сәуір, 2018 10:15 Жауап

    Айналайын жан жағыңа қарасаңдаршы қызметінен босату керек.егер рас болса

    • жанар амирова 6 Сәуір, 2018 19:30 Жауап

      иа, дұрыс. қызметтен босату керек. Енді қазақ тілін қазақ білмесе басқадан не қайыр.

  15. Бек 3 Сәуір, 2018 10:39 Жауап

    Осындай «жалған патриоттар» салдарынан ана тілі өз мәртебесін ала алмай келеді, сондықтан, елді білім ілімге үйретеді деген министр мен мемлекеттік тілге менсінбей білмейтін қарамағындағылардың барлығын жұмыстан шұғыл босатып, қылмыстық жазаға тарту керек! Бұл министрліктің сөзі мен ісі ешқашан үйлескен емес, өзге де министрліктер сықылды – заң баршаға ортақ !!

  16. Қолқоюсыз 3 Сәуір, 2018 12:15 Жауап

    Тіліжоқтың күні жоқ.Тіліжоқтың Мемлекеті Жоқ.Ойлан қазақ!!!!!!!!!!!!!!!

  17. Аманжол 3 Сәуір, 2018 13:22 Жауап

    Мен журналистерге ұлты қазақ мемлекеттік қызметкерлерден мүлдем орыс тілінде сұхбат алуға тиым салар едім. Олар не Елбасынан өздерін жоғары санай ма!

  18. Баке 3 Сәуір, 2018 17:08 Жауап

    Италиянын казирги замангы касипкери,жиханкези Ренальию Гаспирин былай деп жазыпты-Алемнин 141елин араладым,солардын ишинде из тилинде омир суре алмай отырган бир елди кордим олар казахтар депти.

  19. Қолқоюсыз 3 Сәуір, 2018 19:05 Жауап

    Әттең, қолымда билік болса, Жанар Ахметованың сатқындығын бүкіл елге жариялап, масқаралап қуып шығар едім!

  20. Мәке 5 Сәуір, 2018 03:28 Жауап

    Білім министрлігінде ана тілімізді менсінбейтін министр сагадиев, жанар / әдейі кішкентай әріппен жазып отырмын/ сияқты иттер отырғанда мемлекеттік тіл дегенді ұмытамыз. Ал жанарды орыстар да қабылдамайды, сатқындар қай елде абыройлы еді.

  21. Алаш 11 Сәуір, 2018 09:58 Жауап

    Бұндай департамент орынбасарына сорлы деу керек. Бетіне түкіру керек. Жоғарыда отырғандар бəрі қорқақтар ма əлде тек боқ қарнын ойлайтын жемқорларма? Қашанға дейін мемлекеттік тілді аяқ асты етесіңдер. Шыдамның да шегі бар.

  22. Даур 17 Сәуір, 2018 09:24 Жауап

    Такой мангуртке надо дать метлу в зубы и выпинать из Департамента, мести улицы.

  23. Қолқоюсыз 19 Сәуір, 2018 15:22 Жауап

    Бұндай «парықсыз, жансыз, екіжүзді» шендіні жұмыстан шұғыл босатып, үлкен айыппұл арқалату керек. Бізде заң бұзу, ол тек қарапайым адамның жасаған ұсақ-түйгі ғана да, шенділердің шіміркенбей отыруы – құқық бұзушылық емес пе? Бұл жерде бүтіндей ұлт тілі аяқ асты болып отыр, басшысы – министр не қарап отыр, бірақ олар қазір базардағы «қатындар» сықылды саудаласу науқанында жүр ғой, ана тілді, қызметтік міндеттемелерді қайтсін, капитал үшін «қырқыс» қызып жатса!

Пікір немесе жауап жазу

14 − үш =