Meje – memlekettik jobalardy tolyq iske asyrý

788
0
Bólisý:

Qandaı qoǵamda bolsyn memlekettiń basty baılyǵy – adamdardyń áleýmettik jaǵdaıy birinshi kezekte eskerilýi qajet. Bul buljymas qaǵıda. Sondyqtan da bizdiń elimizde memlekettik baǵdarlamalar qabyldanyp, olar óz kezeńderi boıynsha iske asyrylyp jatyr. Bul jobalar bir ǵana maqsatqa jumyldyrylǵan – turǵyndarymyzdyń turmystyq jaǵdaıyn jaqsartý. Ásirese áleýmettik jaǵynan nashar qorǵalǵan toptardy qamtý, olarǵa jumys oryndaryn ashý, arnaıy materıaldyq kómek kórsetý naqty is bolyp tabylady. Búgin osy baǵytta Syrdyń Qyzylorda óńirinde qandaı sharalar iske asyrylyp jatyr, soǵan kóńil aýdaryp kórelik.

Bul jerde basty kórsetkish –  jumyspen qamtý bolyp tabylsa kerek. О́ıtkeni memleket tarapynan beriletin aqshalaı áleýmettik kómekke qaraǵanda qaı jaǵynan alyp qarasaq ta turǵyndardy jumysqa ornalastyrý anaǵurlym tıimdi. Árbir adam eshkimge táýeldi bolmaı ózi tirshiligine qarjy tapsa onyń belsendiligi de joǵary bolmaq. Qoǵamǵa tıgizer paıdasy da artady.
2016 jyly Qyzylorda oblysynda 9342 jańa jumys oryndaryn ashý josparlansa, jyl qorytyndysymen 112060 jańa jumys oryndary quryldy, sonyń ishinde 9873 turaqty jumys oryndary. Biraq bul kórsetkish jurttyń bárin túgeldeı jumyspen qamtamasyz ettik degendi bildirmeıdi. О́ıtkeni jumyssyzdar sany áldeqaıda kóp. Mysaly, jyl basynan jumys izdeýshi retinde jumyspen qamtý organdaryna 32847 adam habarlasty, sonyń ishinen 16518 adam (jalpy habarlasqandarǵa shaqqandardyń 50,3 paıyzy) jumysqa ornalastyryldy. Qoǵamdyq jumystarmen 7052 adam qamtylyp (367,6 mln.teńge tólendi), kásiptik daıarlaý kýrstaryna 458 adam joldandy (3,5 mln.tenge).
Nysanaly toptarǵa jatatyn 1084 adamnyń (sonyń ishinde: múgedekter –752, jazasyn ótep kelgender –324, oralmandar – 8) 624- i jumyspen qamtyldy. Olardyń qatarynda múgedekter – 415, jazasyn ótep kelgender – 206, oralmandar -3.
Oblysta 115 ret bos jumys oryndary jármeńkeleri ótkizilip, 1603 jumys berýshi 6,2 myń bos jumys oryndaryn usyndy. Jármeńkege 9 myńnan asa jumys izdeýshiler qatysyp, onyń 6,3 myńyna jumyspen qamtýdyń belsendi túrlerine joldama berildi. Sóıtip 2016 jyly qabyldanǵan keshendi jospar aıasynda 31 406 adamdy qamtý josparlanǵan, sonyń ishinde 15083 jumyssyzdar, 16323 turaqty emes jumyspen qamtylǵandar boldy. Bul oblys boıynsha jumyssyzdar men nátıjesiz jumyspen qamtylǵan azamattardyń (56681 adam) 55,4% quraıdy.
Aǵymdaǵy jyldyń qorytyndysymen memlekettik, salalyq jáne óńirlerdi damytý baǵdarlamalar sheńberinde memlekettik qoldaý sharalarymen 40067 adam qamtyldy. Arnaıy baǵdarlamalar boıynsha, ÚIIDB – 419 adam, Agrobıznes 2020 – 712 adam, BJK 2020 – 457 adam, óńirlerdi damytý baǵdarlamasy – 392 adam, qyzmet kórsetý salasy boıynsha – 96 adam aýmaqtardy damytý baǵdarlamasy – 3217 adam, basqa da baǵdarlamalar boıynsha – 2194 adam, jeke bastamalar boıynsha – 1855 adam;
– áleýmettik jumys oryndaryna 961 adam joldandy, sonyń ishinde «Jumyspen qamtý 2020 jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda – 859 adam, aımaqtardy damytý baǵdarlamasy aıasynda – 102 adam;
– jastar tájirıbesine 1240 adam, sonyń ishinde: «Jumyspen qamtý 2020 jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda – 1107, aımaqtardy damytý baǵdarlamasy aıasynda – 133 adam;
– qoǵamdyq jumystarǵa 7052 adam joldandy;
– qaıta daıarlaý kýrstaryna 641 adam jiberildi
«Jumyspen qamtý 2020 Jol kartasy» baǵdarlamasyna Qyzylorda oblysyna 2016 jylǵa 6,5 mlrd. teńge qaralyp 97,4 paıyzy ıgerildi.
Baǵdarlamaǵa qatysýshy retinde 10717 adam engizilip onyń ishinde: jumyssyzdar – 77,8 % (8339 adam) óz betinshe jumyspen qamtylǵandary – 22,2% (2378 adam). Jalpy habarlasqan jastar – 50% (5363 adam).
Jumyspen qamtýdyń belsendi sharalarymen 11524 adam qamtyldy, sonyń ishinde turaqty jumysqa ornalasqandary – 8578 (sonyń ishinde MZJ 7197 adam – 83,8 %).
Birinshi baǵyt – ınfraqurylymdar men turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty damytý esebinen jumyspen qamtamasyz etýge qosymsha bólingen qarjylarmen 272 jobaǵa – 4248,3 mln.teńge, 1890 jumys orny, jumyspen qamtý ortalyqtary arqyly – 914 oryn.
Esepti kezeńge 266 joba bastalyp, 266 joba tolyǵymen aıaqtaldy. 4100,5 mln.teńge qarjy ıgerilip, 1731 jumys oryndary quryldy, sonyń ishinde 980 baǵdarlama qatysýshylary jumyspen qamtyldy.
Ekinshi baǵyt – kásipkerlik bastamany yntalandyrýǵa 1766,7 mln.teńge qarastyryldy. Sonyń ishinde shaǵyn nesıelendirýge – 435 adamǵa 1761,3 mln.teńge, Kásipkerlik negizderine oqytýǵa – 115 adamǵa 5,4 mln.teńge qarastyryldy.
Jyl basynan 800 adam 2190,3 mln.teńge nesıelendirildi (sonyń ishinde RB – 622 adam, 1761,3 mln.teńge, 2015 jylǵy qarjy esebinen – 118 adam, 300,0 mln.teńge, qaıtarylǵan qarjy esebinen – 60 adam, 129 mln.teńge), 440 adam óz kásibin ashty, qosymsha 226 jańa jumys oryndary quryldy. Sonyń ishinde: «Aýyldy jumyspen qamtý» jobasy boıynsha 6,0 mln.teńgege deıin – 243 adam 920,0 mln.teńge qarjyǵa nesıelendirilip. 110-i óz kásibin ashty.
Úshinshi baǵyt – jumys berýshiniń qajettiligi sheńberinde oqytý jáne qonys aýdarý arqyly jumysqa ornalasýǵa járdemdesý. Áleýmettik jumys oryndaryna 2016 jylǵa – 450 adamǵa 115,6 mln.teńge bólindi. Jyl basynan 248 mekeme, kásiporyndarǵa 859 adam joldandy. Merzimi aıaqtalǵandardyń ishinen 570 adam turaqty jumyspen qamtyldy.
Jastar tájirıbesi – 822 adamǵa 188,4 mln.teńge qaralǵan. Jyl basynan 575 mekeme, kásiporyndarǵa 1107 jas mamandar joldandy. Merzimi aıaqtalǵandardyń ishinen 440 adam turaqty jumyspen qamtyldy. Jumystan bosatylǵan qyzmetkerlerge jáne 55-ten 64 jasqa deıingi jastaǵy jumyssyzdarǵa qaıta daıarlaý kýrstary uıymdastyrýǵa – 51 adam 7,8 mln.tenge qarastyrylǵan, búgingi kúnge 51 adam qaıta daıarlaý kýrstaryna joldanyp, 5 mln.teńge ıgerildi.
Baǵdarlamanyń ekinshi bóligi «Aýmaqtyq utqyrlyqty arttyrý» aıasynda ońtústikten soltústik óńirlerge qonys aýdarý jóninde oblysta jumystar atqarylýda. Atap aıtqanda, basqarma tarapynan oblysqa Pavlodar oblysynyń ókilderi shaqyrtylyp, halyqpen kezdesýler ótkizilip, qonys aýdarý sharttary, ol jaqtaǵy bos jumys oryndar, basqa da áleýmettik jaǵdaılar jóninde tolyq túsiniktemeler berildi. Naqty qonys aýdarǵany 5 otbasy.
Sóıtip memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrý, halyqty áleýmettik jaǵyna qorǵaý baǵyty boıynsha ótken jyldy tabysty qorytyndylaǵan Qyzylorda oblysy bıylǵy jyly da sol qarqyndy joǵaltpaı jalǵastyryp keledi. Oblys boıynsha 2017 jyldyń 1 shildesine jergilikti bıýdjetten 59017 az qamtamasyz etilgen azamattarǵa 876,7 mln. teńgege áleýmettik kómekter jáne balalarǵa arnalǵan járdemaqy tólendi. 2017 jylǵa memlekettik ataýly áleýmettik kómek kórsetýge naqtylanǵan bıýdjette 37,8 mln. teńge qarajat qaralǵan. Esepti kezeńge 422 adamǵa (101 otbasy) 8,1 mln. teńgege ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndalyp tólendi. О́tken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda kómek alýshylardyń sany 244 adamǵa azaıdy. Osy jerde myna bir máseleni aıta ketken jón. Kómek qajet etetin adamdardyń sanynynyń azaıǵany, turǵyndardyń turmysynyń jaqsarǵanyn kórsetedi.
Ústimizdegi jylǵa bıýdjette turǵyn úı kómegin kórsetýge 366,9 mln. teńge qarajat qaraldy. Esepti kezeńge 7169 otbasyna 239,9 mln.teńgege turǵyn úı kómegi tólendi. О́tken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda turǵyn úı kómegin alatyndardyń sany 598 otbasyna azaıdy.
Bıylǵy jylǵa bıýdjette 18 jasqa deıingi balalarǵa járdemaqyny tóleýge 1204,0 mln. teńge qarajat qaraldy. Esepti kezeńge 51426 balaǵa (16101 otbasy) 628,7 mln. teńgege balalar járdemaqysy tólendi. О́tken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda járdemaqy alýshylardyń sany 1983 balaǵa azaıdy. Sol sııaqty 2017 jyldyń 1 shildesine jekelegen sanattaǵy áleýmettik qoldaýdy qajet etetin 8842 adamǵa 577,4 mln.teńgege áleýmettik tólemder tólendi. Onyń ishinde – Uly Otan soǵysynyń qatysýshylaryna, múgedekterine, UOS-ynda qaza tapqan jaýyngerlerdiń ekinshi ret nekege otyrmaǵan jesirlerine jáne UOS jyldarynda tyldaǵy qajyrly eńbegi jáne minsiz áskerı qyzmeti úshin burynǵy KSRO ordenderimen jáne medaldarymen nagradtalǵan adamdarǵa, UOS jyldary 6 aıdan kem emes jumys istegen adamdarǵa, barlyǵy 5878 adamǵa 401,2 mln.teńge kóleminde kómek kórsetildi. Aýǵan soǵysynyń qatysýshylary men múgedekterine, Chernobyl AES apatynyń zardabyn joıýǵa qatysýshylar men sonyń saldarynan múgedek bolǵan azamattarǵa, Sovet Armııasynyń múgedekterine, Vetnam soǵysynyń múgedegine, Semeı ıadrolyq polıgonyndaǵy ıadrolyq synaqtarǵa qatysýshylar men sonyń saldarynan múgedek bolǵan 1041 adamǵa 70,9 mln.teńge bólindi. QR-nyń «Otan», «Dańq», ordenderimen marapattalǵan, «Halyq qaharmany» jáne QR-nyń taǵy basqa qurmetti ataǵyna ıe bolǵan 48 azamatqa 1,2 mln. Teńgege, mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy medısınalyq uıymnan shyǵarylǵan, týberkýlezben emdelýdiń súıemeldeý kezeńimen aýyratyn 971 adamǵa qosymsha tamaqtanýǵa 83,4 mln. Teńgege, leıkoz jáne anemııamen aýyratyn 30 balaǵa dári-dármek satyp alýǵa 2,7 mln. Teńgege, úıde tárbıelenip oqytylatyn 869 múgedek balalarǵa 16,3 mln. teńgege, tabıǵı zilzalanyń nemese órttiń saldarynan múlkine zııan kelgen 5 otbasyna 1,7 mln.teńgege áleýmettik kómekter kórsetildi.
Úkimettik emes uıymdardyń memlekettik tapsyrysy sheńberinde «Syr meıirimi» jobasyn qarjylandyrýǵa 2017 jylǵa oblystyq bıýdjetten 42,7 mln. teńge qarajat bólindi. Joba aıasynda kúndelikti sapaly tamaqtanýdy qajet etetin 225 jalǵyz basty qarttar, múgedekter, ózin-ózi kúte almaıtyn naýqas jáne az qamtylǵan azamattar 7,9 mln. teńgege 11925 túski ystyq tamaqpen qamtyldy.
Oblys boıynsha aǵymdaǵy jyldyń 10-22 naýryz aralyǵynda «Naýryz mereıi» qaıyrymdylyq aksııasy uıymdastyryldy. Aksııa aıasynda 4328 adamǵa 20,5 mln. teńgege qaıyrymdylyq kómekter kórsetildi. Halyqaralyq balalardy qorǵaý kúnine oraı «Syr meıirimi» qoǵamdyq qory arqyly az qamtylǵan, kóp balaly otbasylarynan shyqqan jáne múmkindigi shekteýli 20 balaǵa «Araı sanraız» tynyǵý lagerine joldama berildi. Sonymen qatar, az qamtylǵan 25 otbasyna azyq-túlikteı kómek kórsetildi. Basqarmanyń uıymdastyrýymen «Aral-Munaı» kompanııasy demýshiligimen az qamtylǵan, kóp balaly otbasylarynan shyqqan 20 balaǵa jazǵy demalys ornynda tynyǵyp qaıtýǵa joldama berildi. Balalar Jańaqorǵan aýdany Besaryq aýylynda ornalasqan «Oblystyq olımpıadalar jáne qosymsha bilim berý ortalyǵynda» ústimizdegi jyldyń 28 maýsymy men 7 shilde aralyǵynda demalyp qaıtty.
Búkil elimizdegi sııaqty Syr óńirinde «О́rleý» jobasy naqty iske asyrylýda. Az qamtamasyz etilgen azamattarǵa áleýmettik kelisim shart negizinde shartty aqshalaı kómek (ShAK) kórsetýge bıýdjetten 145,3 mln. teńge, onyń ishinde respýblıkalyq bıýdjetten 86,3 mln.teńge qaralǵan. Esepti kezeńge 2623 adamǵa (445 otbasy) 89,1 mln. teńgege shartty aqshalaı kómek taǵaıyndalyp, 2515 adamǵa (429 otbasy) 54,6 mln. teńgege kómek tólendi. Shartty aqshalaı kómektiń ortasha aılyq mólsheri 5663 teńgeni qurady. Shartty aqshalaı kómek alyp otyrǵandardyń 65%-yn 18 jasqa deıingi balalar, 0,2% zeınetkerler, 0,8% barlyq toptaǵy múgedekter, 2,5% kúndizgi oqý nysanynda oqıtyn stýdentter, 10,0% bala kútimimen otyrǵandar, 21,5% eńbekke jaramdy jastaǵylar quraıdy.
Joba aıasynda áleýmettik kelisim­shart negizinde ShAK alýshylardyń qataryndaǵy 519 eńbekke jaramdy jumyssyz azamattardyń barlyǵy jumyspen qamtýdyń belsendi sharalarymen qamtylyp, 277 adam turaqty jumysqa, 234 adam aqyly qoǵamdyq jumystarǵa, 5 adam jastar tájirbıesinen óteýge, 1 adam áleýmettik jumys ornyna, 2 adam qaıta daıarlaý kýrstaryna jiberildi. Bul birinshi jartyjyldyqtaǵy kórsetkishter. Jyl sońyna deıin jobany tolyqtaı iske asyrý joparlanyp otyr. Onyń naqty oryndaltynyna qyzylordalyqtardyń senimi mol.

Bek MYRZAULY

qazaquni.kz

Bólisý:

Facebook arqyly jazylǵan pikirler

Pikir nemese jaýap jazý