ادىل سۋديانى ەمەس, ەڭ بولماسا قازاق تىلىن جەتىك بىلەتىن سۋديانى سۇراپ وتىرمىز – ابزال قۇسپان

12692
146
بولىسۋ:

سوتتا ايىپتاۋ جاعىنان كەلگەن 20-عا جۋىق كۋاگەردىڭ بارلىعى يسلام ابىشەۆتىڭ پايداسىنا جاۋاپ بەرىپ, تەرگەۋشىلەردىڭ قيتۇرقىلىقتارىن اشكەرە ەتكەن

بۇگىن سۋ كوميتەتىنىڭ ەكس-توراعاسى يسلام ابىشەۆ پەن «دۇنيەجۇزى قازاق كۇرەسى فەدەراتسيياسىنىڭ» ۆيتسە-پرەزيدەنتى قىزمەتىن اتقارعان سەرىك تۇكەەۆتىڭ ادۆوكاتتارى, جۋرناليستەر مەن زييالى قاۋىم وكىلدەرى, قوعام بەلسەندىلەرى قر جوعارى سوتىنىڭ الدىنا جينالىپ, وز نارازىلىقتارىن بىلدىردى, – دەپ حابارلايدى «قازاق ۇنى» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ تىلشىسى.

ادۆوكاتتاردىڭ ايتۋىنشا, قوعامنىڭ نازارىن اۋدارعان بۇل ىستى جۇرگىزىپ جاتقان سۋديا مەكەمتاستىڭ قازاق تىلىن جەتىك بىلمەۋى مەن سۋديا شاياحمەتوۆانىڭ قر قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسىن ورەسكەل بۇزۋىنا بايلانىستى بىر توپ بەلسەندىلەر جوعارعى  سوتقا شاعىم تۇسىرۋگە ارنايى كەلگەن.

– بارا-بارا ادۆوكاتتار ادىلدىكتى سوت زالىندا ەمەس, اقوردانىڭ الدىنا شىعىپ, ميتينگىگە شىعىپ كوشەدە قورعاۋعا ماجبۇر بولسا, تاڭ قالماڭىزدار. ويتكەنى, جاعداي وسىعان كەلە جاتىر. ورىستىڭ بىر سوزى بار – «دوكاجي, چتو تى نە ۆەربليۋد» دەگەن. بىز وسى جەرگە وزىمىزدىڭ تۇيە ەمەس ەكەنىمىزدى دالەلدەۋگە كەلىپ تۇرمىز, باسقا جول جوق ەندى, – دەدى ادۆوكات ابزال قۇسپان.

ونىڭ سوزىنشە, سوتتا ايىپتاۋ جاعىنان كەلگەن 20-عا جۋىق كۋاگەردىڭ بارلىعى يسلام ابىشەۆتىڭ پايداسىنا جاۋاپ بەرىپ, تەرگەۋشىلەردىڭ قيتۇرقىلىقتارىن اشكەرە ەتكەن. سونىمەن قاتار, ول وز سوزىندە سوت بارىسىنداعى پروتسەسستىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى ايتىپ وتتى.

– سوت وندىرىسىنىڭ تىلى دەگەن بار. ىستى قاراپ جاتقان سۋديا قازاقشا بىلمەيدى. بىز ونىڭ (سۋديا ق. مەكەمتاس – رەد) قازاق تىلىن بىلمەيتىنىن دالەلدەيىك دەپ قارسىلىق بەرسەك, قازاقشا ەكى سوزدىڭ باسىن قۇراي المايتىن شاياحمەتوۆا دەگەن تاعى بىر سۋديا كەلەدى دە «جوق, ول قازاقشا جەتكىلىكتى بىلەدى» دەپ قايتادان تاعايىنداپ كەتەدى. تىلدەن باسقا پروتسەسستىك زاڭ نورمالارىن بىلمەيدى دەپ شاعىم بەرسەك, ونى سۋديا مەكەمتاستىڭ وزى قاراپ, «سەندەردىڭ وتىنىشتەرىڭ قاناعاتتاندىرىلمايدى» دەپ وزى شەشىم شىعارادى, – دەدى ابزال قۇسپان.

ادۆوكاتتىڭ ايتۋىنشا, اۋ باستا ۇلتتىق بيۋرودا تەرگەۋ ورىس تىلىندە جۇرگىزىلە باستاعان. قر قىلمىستىق-پروتسەسستىك كودەكسىنىڭ  30-بابىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس, تەرگەۋ الدىمەن مەملەكەتتىك تىلدە – قازاق تىلىندە جۇرگىزىلۋى كەرەك ەكەن.

– بىز يسلام ابىشەۆتىڭ اتىنان تەرگەۋدى قازاق تىلىندە جۇرگىزۋدى سۇراپ وتىنىش بەرگەنىمىزدە, تەرگەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى ودان باس تارتتى. ودان كەيىن باس پروكۋراتۋراعا شاعىم تۇسىردىك. قر باس پروكۋراتۋراسىنداعى بىرىنشى قىزمەتتىڭ باستىعى, ول قازاقستان بويىنشا بۇكىل تەرگەۋ-انىقتاما قىزمەتىنە قاداعالاۋ جۇرگىزەتىن ادام, سەرىك رىسقاليۇلى شالاباەۆ «تەرگەۋدىڭ ورىس تىلىندە جۇرگىزىلۋى زاڭدى» دەپ, بىزگە «وتكاز» بەرەدى. بىز ونداي سوراقىلىقتى تىپتى كۇتپەگەن دە ەدىك. تەرگەۋ سوتىنا بەرۋ ارقىلى عانا بىز ىستى قازاق تىلىنە اۋىستىرا الدىق. سويتىپ, ىستى ارەڭ دەگەندە قازاقشاعا اۋدارتىپ كەلسەك, سوتتاعى جاعداي مىناۋ,  – دەدى ادۆوكات ابزال قۇسپان.

اتاپ وتۋ كەرەك, يسلام ابىشەۆ ىسىنە قاتىستى وتكەن العاشقى سوت وتىرىسىندا سۋديا ق. مەكەمتاستىڭ شىعارعان قازاق تىلىندەگى العاشقى قاۋلىسىنان ادۆوكاتتار 72 قاتە تاۋىپ, ا. بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تىل بىلىمى ينستيتۋتىنا ارنايى ساراپتاما جاساتقانى تۋرالى «قازاق ۇنى» اقپارات اگەنتتىگى بۇعان دەيىن حابارلاعان بولاتىن.

– بىز قىپ-قىزىل عىپ بوياپ كورسەتتىك سۋدياعا وز قاۋلىسىن, ول بەتى بۇلك ەتپەستەن «كومپيۋتەرىمە ۆيرۋس كىرىپ كەتتى» دەپ جاۋاپ بەردى… بىز سوتتىڭ قانداي ۇكىم شىعاراتىنىن سوزسىز بىلىپ وتىرمىز. بىراق, پروتسەسستىك نەگىزدەر بۇزىلاتىن بولسا, ول ادام قاماۋدا وتىرا بەرەتىن بولسا, سوندا ول ادامنىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىعىن بىز قايدا قويامىز؟ بىز ادىل سوت ۇكىمىن شىعاراتىن سۋديانى سۇراپ وتىرعان جوقپىز, بىز ەڭ بولماسا بىزدىڭ قازاقشا ايتىپ جاتقان وتىنىشتەرىمىزدى تۇسىنەتىن, ازداپ قۇقىقتىق ساۋاتى بار سۋديانى سۇراپ وتىرمىز», – دەدى ابزال قۇسپان وز سوزىندە.

ادۆوكاتتار مەن قوعام بەلسەندىلەرى وز شاعىمدارىن جازىپ جوعارى سوت عيماراتىنا كىرگەسىن, بەرىك ۋاليەۆ ەسىمدى جوعارعى سوت وكىلى بەلسەندى توپتى ەشكىم قابىلدامايتىنىن جەتكىزىپ, جوعارعى سوتتىڭ توراعاسىنان باستاپ, بارلىق جاۋاپتى قىزمەتكەرلەردىڭ بىر جاققا كەتىپ قالعانىن ايتىپ اقتالدى.

جوعارعى سوتقا ادىلدىك ىزدەپ كەلگەندەردىڭ ىشىندە تانىمال انشى ەرالحان ابىشەۆ تە بار. سوتتىڭ تەك ايىپتاۋ باعىتىندا عانا جۇرگىزىلىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتكەن ول, مىنا سوتتى نە توقتاتۋ كەرەك, نە سۋديالاردى اۋىستىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى.

– بۇلاردىڭ ەشتەڭەگە قاراماي ادامدى سوتتاي سالۋى ابدەن مۇمكىن. زاڭعا تۇكىرگەندەرى بار. سوتتىڭ تۇرى مىناۋ, پروكۋرورىڭ ايقايلايدى بىزگە. بىز جوعارعى سوتقا ادىلدىك ىزدەپ كەلىپ وتىرمىز. سۋديا مەكەمتاس سوت زالىندا بەينە جازبا جۇرگىزۋگە تىيىم سالدى. ال, جوعارعى سوتتىڭ توراعاسى جاقىپ اسانوۆ وز سوزىندە سوت ىسىندە جارييالىلىق بولۋى كەرەكتىگىن اردايىم ايتادى. سوندا, مىنا مەكەمتاس اسانوۆقا ەمەس, كىمگە باعىنادى؟!. سوتقا سوت جوق بوپ تۇر,  – دەدى ەرالحان ابىشەۆ.

ەسكەرتۋ: ۆيدەو جازبالار جۋرناليست ساۋلە ابىلداحانقىزىنىڭ فەيسبۋك پاراقشاسىنان الىندى.

qazaquni.kz

بولىسۋ:

Facebook ارقىلى جازىلعان پىكىرلەر

سايتتا 146 پىكىر جازىلعان

  1. الماس اسەمحانۇلى 28 قاراشا, 2019 11:15 جاۋاپ

    قازاق تىلى قارا حالىقتىڭتىلى عانا ما وسى دەپۋتاتتار, شەنەۋنىكتەر ودان قالدى ادىلدىكتى ورناتۋشى سوتتار مەملەكەتتىك تىلدى بىلمەيدى. بۇل سورلىلار ەمتيحاندى قالاي وتكەن. مەملەكەتتىك تىلدى جەىك بىلۋدى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە مىندەتتەۋ كەرەك.

  2. الماس اسەمحانۇلى 28 قاراشا, 2019 11:17 جاۋاپ

    توقاەۆ وز جولداۋىندا قازاق تىلىنىڭ مارتەبەسىن كورتەرۋ, قولدانىس اياسىن ۇلعايتۋ جونىندە ايتقان ەدى. مىنا سوتتاردىڭ تىلگە شورقاق بولۋى سىن كوتەرمەيدى.

  3. Qyr balasy 28 قاراشا, 2019 11:32 جاۋاپ

    قازاقستاننىڭ بولاشاعى قازاق تىلىندە. وسىنداي لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ مەملەكەتتىك تىلدى جەتىك بىلمەۋى مەملەكەتكە, حالىققا دەگەن قۇرمەتسىزدىك.

  4. Qyr balasy 28 قاراشا, 2019 11:37 جاۋاپ

    قر مەملەكەتتىك تىلى بارشا قازاق جەرىندە تۇرىپ جاتقان حالىقتاردى بىرىكتىرۋدىڭ باستى فاكتورى. وزىمىزدىڭ قازاقتار وز تىلىن بىلمەۋى تىلدىڭ ەلدىڭ ۇلتتىڭ دامۋىنا زييان كەلتىرۋدە. ولار قازاق تىلىنىڭ قىزمەتتە قولدانۋىنا كەدەرگى كەلتىرۋدە.

  5. الماس اسەمحانۇلى 28 قاراشا, 2019 11:53 جاۋاپ

    بۇل ىستى قازاق تىلىندە جۇرگىزىپ وتىرعان قوعاۋشىلارعا دان ريزامىن. وسىنداي اتى شۋلى سوت ىسىن قازاق تىلىندە جۇرۋىندە قورعاۋشىلاردىڭ نيەتى وتە دۇرىس. ولارعا راحمەت ايتامىز. قازاق تىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, سوت ىسى قازاق تىلىندە جۇرۋى جاس ماماندارعا قازاق تىلىندە ىس جۇرگىزۋدەگى تاجىربيە. قازىرگى تاڭدا شازاق تىلىنىڭ سوت ىسى تاجەربيەسى جەتىسپەيدى. جاستار ورىس ىسكە ۇيىر. سەبەبى بارلىق اقپاراتتورىسشا كەڭ تارالعان. قوعاۋشىلاردىڭ ۇلەسى زور.

  6. الماس 28 قاراشا, 2019 19:47 جاۋاپ

    ابيش وتە ادال ادام.ادامدى تومەندەتتەين باسشىلار سيياكتى ەمەس,كايتا كەرسينشە كوتەرەتيپ دەمەۋ بەرەتين ەدي

  7. مانات 28 قاراشا, 2019 19:50 جاۋاپ

    حلەب ي زرەليششە دەگەن سوز بارگوي ۋكمەت وسى نارسەدەن ۋتا مەكەن.ابيش يسلام اك ەكەنين باريميز بيلەميز.

  8. سامات 28 قاراشا, 2019 19:52 جاۋاپ

    شىنشىل تۋراشىل ادام ەكەنيزدي بيلەميز سوت زالىندا ساتتيليك سەريگينزيز بولىپ اكتالىپ شىگىنىز

  9. كۋرمان 28 قاراشا, 2019 19:57 جاۋاپ

    ابيشەۆ مىرزا وسى ۋاكىتكا دەيiن وز كىزمەتiن جوگارى ساپادا icتەگەنiن بارi بiلەدi. بipak وكiنiشتici سول بiزدە ادiلەتسiز جالا جابۋ ادەتكە اينالگان.

  10. باگلان 28 قاراشا, 2019 20:00 جاۋاپ

    كەزىندە ەڭبەگىن باعالاعان بيلىك, ەندى جالاقورلاردىڭ جالعان اقپارات بەرگەنىن سەزە تۇرا ادال ارى تازا, مەملەكەت قارجىسىن ۇنەمدەگەن اردا ازامات يسلام ابىشەۆتىڭ ىسىن زاڭ بويىنشا بوستاندىققا شىعاراتىن كەزىدە كەلدى عوي !

  11. نۋرجان 28 قاراشا, 2019 20:02 جاۋاپ

    زەينەت جاسىندا قايدا قاشادى دەپ ويلايدى سوت مىرزا؟ قيناماي تەرگەۋ,سوت, كەزىندە ۇي قاماۋىندا جىبەرسە بولاتىن ەدى گوي.

  12. تالما 28 قاراشا, 2019 20:04 جاۋاپ

    مىنا سۋديا بىر ادامنىڭ تاعدىرىن تالقانداپ جاتىر عوي. نەدەگەن ناداندىق قاعازعا جازىلعان ۇكىمى ما؟وقي الماي تۇرعانى نەس ماسكارا.

  13. كالدىگۋل 28 قاراشا, 2019 20:06 جاۋاپ

    مىنا سوت مىرزا ساۋاتسىزگوي تۋك كازاكشا بيلمەيديگوي؟ ابيشەۆ مىرزا سيزگە توزيم بەرسين مىناۋ دەگەن بارىپ تۋرگان باسسىزدىك كوي؟

  14. الما 28 قاراشا, 2019 20:13 جاۋاپ

    سوت تاۋەلسيز بولماي جازىكسىز ادامدار سوتتالا بەرەدي. وسىنداي ساۋاتسىز سۋديالاردانى كۋرتۋ كەرەك.ابيشەۆ مىرزاگا بوستاندىك!

  15. كورگان 28 قاراشا, 2019 20:15 جاۋاپ

    يسلام ابيشەۆتين كينالاي دەگەنگە سەنبەيمىن. ساۋاتتى وز يسينين ادام بولىن. بۋل ناگىز بوپسالاۋ

  16. ارىستان 28 قاراشا, 2019 20:22 جاۋاپ

    يسلام ابيش ەلگە جاكسىلىگى تيگەن جان.بوستاندىككا شىكسا الي تالاي ەنبەگي سينەدي.تەزيرەك بوسان شىكسىنشى!

  17. تيمۋر 28 قاراشا, 2019 20:33 جاۋاپ

    سۋديا منوگيە نە پونيمايۋت. ي داجە يۋريستى ۆ نەدوۋمەنيي,مياگكو گوۆوريا!ابيشەۆا زدەس نە ۆەنوۆنو سۋديات

  18. كوليا 28 قاراشا, 2019 20:36 جاۋاپ

    دو سيح پور نە ۆسترەچالاس. ەتو چتو زا كازۋس يۋريديچەسكيي؟! پوكۋشەنيە…يا تاك پونيمايۋ,ليبو برال,ليبو نەت,وستالنوە يگرى س پوستانوۆكوي. زناچيت نەت پريامىح دوكازاتەلستۆ ي يسپولزۋيۋتسيا سۆيدەتەلي.مى نا ستورونە ابيشەۆا!

  19. رايا 28 قاراشا, 2019 20:48 جاۋاپ

    قىلمىستىق ىس قوزعالماعان, جالعان كۋاگەرلەرمەن يسلام ابىشەۆتى پارا الماسا دا «الۋعا وقتالدى» دەپ جالعان جالا جاۋىپ وتىر. بۇل تۋرالى سايراپ جاتقان ناقتى فاكتىلەر جەتەرلىك. بىراق, سولاقاي ساياساتتىڭ سالقىنىمەن جازىقسىز جاپا شەگىپ وتىر.

  20. ۋلان 28 قاراشا, 2019 20:49 جاۋاپ

    حالىق سوقىر ەمەس, بارىن كوزىمەن كورىپ, قۇلاعىمەن ەستىپ وتىر. ال حالىق ايتسا, قالت ايتپايتىنىن وزىڭىز دە بىلەتىن شىعارسىز…

  21. ساكەن 28 قاراشا, 2019 20:54 جاۋاپ

    پارا الىپ ۋستالسا بىر جون. ول تەك پارا العىسى كەلدى دەگەن جالانىڭ قۇربانى بولۋدا.

  22. گۋلنۋر 28 قاراشا, 2019 20:58 جاۋاپ

    قىلمىتىق ىس جوق بىراق سوتتالۋشى بار كەرەمەت ويلاپ تاپقان. بۇلاردا ار-ۇيات,ادامگەرشىلىك ادامعا دەگەن قۇرمەت جوق.

  23. ماحاببات 28 قاراشا, 2019 21:01 جاۋاپ

    يسلام اگانىن بىراز جاكىسلگىن كورگەن ەديك توپتا اكىلدى ايتار سوزي بار تۋراشىل ادام ەدي, مۋنداي كىلمىسكا بارادى دەپ ويلامايمىن

  24. دارىن 28 قاراشا, 2019 21:03 جاۋاپ

    قىلمىستىق ىس تىركەلمەسە دە, ادام تاعدىرىن تالكەككە سالعان پروكۋراتۋرا مەن سوت ورگاندارىنىڭ زاڭدى بەلدەن باسۋىن بىر توقتاتسا ەكەن دەيميز.

  25. رۋستەم 28 قاراشا, 2019 21:04 جاۋاپ

    جالعان كۋاگەرگە عانا يەك ارتقان ايقىن دالەلسىز سوتتاۋعا قۇلشىنعان قاداعالاۋ ورگانىنىڭ قۇيتىرقى ارەكەتتەرى اشكەرەلەنىپ, ادىلدىك جەڭەر دەگەن ۇمىتىمىز بار.

  26. كۋانىش 28 قاراشا, 2019 21:11 جاۋاپ

    كۋرمەتي اگايىن تالاي زانسىزدىكتى كوريپ ەديك ال مىنانداي سۋمدىكتى كورگەنيميز جوك.نەگە جازىكسىز ادامدى ۋيتپ ايىپتايدى بوستاندىك سۋرايمىز.

  27. جۋماباي 28 قاراشا, 2019 21:12 جاۋاپ

    مەنىن ويىمشا بۋنداي سۋمدىك زان بۋزۋشىلىككا باس پروكۋرورمەن كاتار, جوگارگى سوت تا ارالاسۋ كاجەت, ويتكەنى مىنانداي شالا ساۋاتتى سوتتار مەن سوت پروتسەسىنىن جۋرگىزۋ تارتىبىن بۋزۋشىلىكتار حالىكتىن سوت جۋيەسىنە دەگەن جاگىمسىز كوزكاراسىن كالىپتاستىرادى

  28. گۋليم 28 قاراشا, 2019 21:15 جاۋاپ

    سونىمەن كاتار,ەلىمىزدىن سوت جۋيەسىنە دەگەن سەنىمى كۋننەن كۋنگە ازايۋدا جانە جاگىمسىز پىكىرلەرمەن ەسەلەنۋدە

سىرىم ۇشىن پىكىر ۇستەۋ جاۋاپتى بولدىرماۋ

تورت + ون بەس =